بایگانی نویسنده: حمیدرضا

مشکلات سایت

به دنبال مشکلاتی که از بیست و پنجم اردیبهشت برای سایت گنجور پیش آمد (اینجا را ببینید)، شرکت ارائه دهندهٔ خدمات میزبانی پیشین، دسترسی به سایت را قطع کرد. پس از پیگیری، شرکت مزبور اعلام کرد که به علت فشاری که این سایت به سرورهایش می‌آورد دیگر نمی‌تواند به گنجور خدمات بدهد.

برای اطمینان از تهیهٔ یک سرویس میزبانی مطمئن تصمیم گرفتم به کمک یکی از دوستان ساکن خارج کشور خدمات میزبانی را از شرکت معتبر مدیاتمپل تهیه کنم. این امر دیروز محقق شد و اکنون سایت، پس از شش روز وقفه با استفاده از خدمات میزبانی این شرکت در دسترس قرار گرفته است.

از دوستانی که در این مدت، برای کمک در زمینهٔ میزبانی سایت تماس گرفتند تشکر می‌کنم.

از آنجا که بسیاری از محدودیتهای پیشین همچون محدودیت پهنای باند و فضا تا حدود زیادی با خرید سرویس میزبانی جدید رفع شده، تغییراتی در ساختار و نحوهٔ میزبانی منابع سایت داده خواهد شد. سعی می‌کنم روی بهینه‌سازی مصرف منابع سایت نیز کار کنم تا کمتر به مشکلاتی که میزبان قبلی ادعا داشت گنجور عامل آنهاست بر بخوریم.

گنجور رومیزی ویرایش ۱.۸۳

در سه خرده ویرایش ارائه شده بعد از ویرایش ۱.۸، علاوه بر چند رفع اشکال و بهبود در نمایشگر شعر، ویرایشگر شعر نیز صاحب قابلیتهای جدیدی شده است. فهرست کامل تغییرات را اینجا ببینید.

آثار شاملو در گنجور رومیزی ویرایش ۱.۸۳

آثار شاملو با استفاده از سایت shamlou.org و به کمک ویرایشگر داخلی برنامه به پایگاه داده‌های برنامه اضافه شده است. پس از به‌روزرسانی برنامه می‌توانید با دریافت این فایل، خارج کردن آن از حالت فشرده، سپس اجرای فرمان «اضافه کردن مجموعه اشعار جدید» از منوی «ابزارها»ی برنامه می‌توانید آثار این شاعر گرانقدر معاصر را در گنجور رومیزی در دسترس داشته باشید.

گنجور رومیزی ویرایش ۱.۸

در این ویرایش امکان درج تک‌مصرعهای اشعار نیمایی و همینطور مشاهدۀ صحیح آنها در محیط اصلی برنامه اضافه شده، امکانات جدیدی در ویرایشگر در دسترس قرار گرفته و عملکرد ویرایشگر بهبود یافته است (فهرست کامل‌تر تغییرات را در این صفحه ببینید).

پشتیبانی از نمایش و ویرایش اشعار آزاد و نیمایی در گنجور رومیزی ویرایش ۱.۸

برای آزمایش امکانات جدید ویرایشگر، اشعاری از نیمایوشیج را (تمامی آنچه تا به حال از طریق سایت آوای آزاد از نیما در دسترس قرار گرفته) به شیوۀ کپی/پیست و از طریق ویرایشگر خود برنامه به پایگاه داده‌های برنامه اضافه کردم (دوستانی که از ویرایشهای قدیمی‌تر برنامه استفاده می‌کنند پس از دریافت و نصب به‌روزرسانی برنامه با دریافت این فایل، خارج کردن آن از حالت فشرده، سپس اجرای فرمان «اضافه کردن مجموعه اشعار جدید» از منوی «ابزارها»ی برنامه می‌توانند آثار نیما را از طریق گنجور رومیزی در دسترس داشته باشند).

چند قصیده از قاآنی

از مجموعه دیوانهایی که با تکیه بر کمک یکی از دوستان خریداری شده بود یکی هم دیوان قاآنی بود که اخیراً بخش قصاید آن را اسکن و OCR کرده‌ام. چند قصیدهٔ ابتدایی آن را بازبینی کرده‌ام و در گنجور در دسترس قرار گرفته‌اند.

دیوان قاآنی انتشارات نگاه

همانند آنچه در مورد آثار بیدل گفته شد، علی‌رغم آن که خروجی OCR این دو مجموعه رضایت‌بخش است، باز هم این خروجیها نیاز به بازبینی و تصحیح دارند. اعمال این تصحیحات پیش از قرار گرفتنشان در گنجور آسان‌تر است و امیدوارم به زودی راهکاری برای استفاده از کمک علاقمندان در تصحیح این آثار فراهم کنم؛ علی رغم آن که یکی از محدودیتهای عمده، لزوم وجود فضا و پهنای باند کافی برای در دسترس قرار دادن بریده‌های اصل تصاویر OCR شده است.

گنجور رومیزی ویرایش ۱.۷۱

تغییر کوچکی که این ویرایش کرده؛ اضافه شدن امکان برجسته‌سازی در صفحات فهرستهاست. به این ترتیب می‌توانید با استفاده از این امکان وقتی در فهرست اشعار یک بخش خاص قرار دارید با فشردن کلید ترکیبی Ctrl+F در فهرست جستجو کنید.

برجسته‌سازی در فهرستها

آثار بیدل (حجم فعلی) نیز در نصاب کامل این ویرایش گنجانده شده است. به‌روزرسانی را از اینجا می‌توانید دریافت کنید.

بیدل (ناقص) در گنجور رومیزی

تا به حال چیزی حدود یک چهارم دیوان غزلیات بیدل وارد گنجور شده (آمار اوزان این حجم از آثار بیدل) و هنوز غزلیات این شاعر، کامل وارد نشده. با این حال دو تن از دوستان تقاضای دسترسی به این اشعار در گنجور رومیزی را داشتند؛ با دریافت این فایل، خارج کردن آن از حالت فشرده، سپس اجرای فرمان «اضافه کردن مجموعه اشعار جدید» از منوی «ابزارها»ی برنامه می‌توانید حجم فعلی از غزلیات بیدل را به گنجور رومیزی اضافه کنید.

گنجور

هدیه‌ای ارزشمند از دوستی گرامی

«زد صنع یکتا، آیینه بر خاک»

ساغر گدازان از آهن پاک

 

تا کودک خاک شد گریه آموز

بر چهر بگشاد دریا و کولاک

 

دریای جنبان، گهواره ی جان

خون در دل افکند، شور شغبناک

 

زایید جان را، جان خودافزا

پر شور و غوغا، هم چست و چالاک

 

در قطره ی خون دریا چکانید

هر قطره ی آن شد رشک افلاک

 

ماهی و یونس بر ساحل افتاد

دریا و ماهی بر دل زده چاک

 

دریا فروماند بر ساحل جان

افتان و خیزان صیدی به فتراک

 

ای یونس جان چون برگشودی

از جان مضطر، تاریک هتّاک؟

 

از شبنم عشق گِل کن ز خاکم

تا گُل بروید از خاک نمناک

 

دریای دردیم، نیمی ز درمان

درمان نجوییم جانا ز تریاک

 

در سلک جانیم، درد از همان به

درد از تو خواهیم، ایّاک ایّاک

 

ما مکر و حیلت کمتر شناسیم

بر ما ببخشا راه خطرناک

 

داریم گنجی از بوم ایران

دشمن فراوان، مسکین و سفّاک

 

گنج مغان است، گنجور جان بخش

بخشوده بر ما شوری طربناک

 

جام جم است این درج معانی

بگشای دامن، نی دارد امساک

 

بهتر ز گنجور، بحر معانی

هرگز ندیدست این تار شبّاک

 

کثرت شتابان زی شاه وحدت

شد چشم ما سیر از لطف لولاک

 

از نام و نامی ما برگذشیم

بر دل نشستیم، هم شاد و غمناک

 

ای خسرو جان، روی از در تو

هرگز نتابیم، حاشاک حاشاک

 

«دادند ما را چشمی که مگشا»

آتش میافکن در خار و خاشاک

 

با چشم بیدل ، غافل ز آتش

شد جان رسته، چون خار بی باک

 

شوق جلاها خاکسترم کرد

یک دیده گریان، یک دیده ضحاک

 

الف. رسته

۱۹ بهمن ۱۳۸۸

۸ فوریه ۲۰۱۰


* اولین مصرع از اولین غزل دیوان بیدل این چنین است: آیینه بر خاک زد صنع یکتا

**بیدل؛ همان غزل

مشکلات گنجور رومیزی

اخیراً در کنار فیلتر شدن سرویسی که لینکهای دریافت گنجور رومیزی را با استفاده از آن آمارگیری می‌کردم در ایران، سایت سورس‌فرج اجازهٔ دریافت نرم‌افزارها را به کاربران ایرانی نمی‌دهد (اینجا، اینجا و اینجا را ببینید).

به عنوان یک راه حل موقت، یک نسخه از نصاب را در یکی از سایتهای اشتراک فایل در دسترس گذاشتم و لینک دریافت در صفحهٔ اول را به آن مرتبط کردم.

دیوان غزلیات بیدل دهلوی، الف و ب

مدتی پیش، یکی از دوستان گنجور، -آقای صابری- مبلغی برای کمک به سایت گنجور به حساب من واریز کردند که با استفاده از آن سه دیوان شعر خریداری کردم، تا یکی از ایده‌های گذشته برای گسترش پایگاه داده‌های گنجور را که پیشتر یک بار آن در ابعاد کوچکتر امتحان کرده بودم عملی کنم.

اولین مورد از این سه دیوان شعر، دیوان دو جلدی غزلیات بیدل دهلوی چاپ انتشارات نگاه است که جلد اول آن را اسکن و OCR کرده‌ام و تا حدود نیمی از آن را بازبینی کرده‌ام، غزلیات مقطوع به «الف» (نزدیک به ۳۵۰۰ بیت) را مجدداً مرتب‌سازی و فهرست‌گذاری کرده‌ام و غزلیات مقطوع به «ب» را نیز کم و بیش در دسترس گذاشته‌ام و به زودی به فهرست اضافه خواهم کرد (فهرست غزلیات بیدل را اینجا ببینید).

دیوان بیدل دهلوی

اضافه کردن اشعار با استفاده از OCR، عموماً نیاز به بازبینی چشمی خروجیها دارد تا نقاط جاافتاده در اثر اسکن نامناسب و اشتباهات تشخیصی به کمک اصل تصویر اسکن شده تصحیح شوند. همچنین مواردی که عموماً در اثر اسکن دوسطحی (سیاه و سفید) مخدوش شده‌اند با مراجعه به اصل کاغذی اصلاح شوند. اگر فرصت مناسبی پیش بیاید راهکاری برای مشارکت دادن علاقمندان در این فرایند طرح‌ریزی خواهم کرد تا سرعت و همینطور دقت گسترش دامنهٔ داده‌ها به این شیوه افزایش یابد.

اطلاعیهٔ مهم برای کاربران کدهای گنجور

دوستانی که در سایتها و وبلاگهایشان از کد نمایش شعر گنجور استفاده می‌کنند لطفاً در کدهای موجود ganjoor.co.cc را با c.ganjoor.net جایگزین کنند.

متأسفانه دامنهٔ رایگانی که این سرویس با استفاده از آن راه‌اندازی شده بود بدون اخطار قبلی منقضی شده و من کنترلی روی آن ندارم.

اطلاعات مرتبط با نحوهٔ اضافه کردن کد نمایش شعر به سایت یا وبلاگ از طریق این نشانی در دسترس قرار گرفته است.