شماره‌های ابیات و امکانات مرتبط

10 سپتامبر 2021

امکان قدیمی شماره‌گذاری ابیات به‌روزرسانی شده است و به جای شماره‌های متنی، شماره‌ها به صورت گرافیکی (تصویری) نمایش داده می‌شوند تا مزاحمتی برای کپی متن ایجاد نکنند. علاوه بر این به طور پیش‌فرض با مشاهدهٔ متن صفحات اشعار، خطوط متن شماره‌گذاری می‌شوند (بالای کادر حاشیه‌ها امکان «حذف شماره‌ها» وجود دارد).

شماره‌های خطوط قابل کلیک و لمس هستند و با کلیک روی آنها برای اشعار دارای خوانش امکان خوانش متن با انتخاب گوینده از خط جاری به بعد پیشبینی شده است (برای خوانش‌هایی که حجم بالایی دارند زمان انتظار برای شروع خوانش بالاتر است و ممکن است زمان قابل توجهی را منتظر بمانید تا خوانش شروع شود).

در صورتی که کاربر وارد سیستم شده باشد امکان درج حاشیه برای خط جاری را دارد. حاشیهٔ ایجاد شده قسمتی از ابتدای متن خط متناظر را همراه دارد و با کلیک روی عبارت «دربارهٔ » در آن کاربر می‌تواند بیت متناظر را ببیند. ضمناً کاربر وارد شده می‌تواند ویرایش متن را از خط انتخاب شده شروع کند.


مثنوی ولدی یا ولدنامهٔ سلطان ولد

27 آگوست 2021

مثنوی ولدی یا مثنوی ولد -که بیشتر با عنوان «ولدنامه» شناخته می‌شود- از آثار فرزند مولانا «سلطان ولد» و شامل سرگذشت و احوال ملای روم و اطرافیان او با استفاده از نسخهٔ آماده شده به کوشش خانمها نجما جبرئیل موسوی و نیلوفر غلامی قابل دریافت از وبگاه تصوف ایرانی به گنجور اضافه شد.

سرودن این مثنوی به تصریح سراینده در اول ماه ربیع الاول سال ۶۹۰ هجری قمری آغاز شده و ظرف چهار ماه تمام شده است. نسخهٔ در دسترس از طریق گنجور شامل حدود ۹,۰۰۰ بیت است که البته شامل نقل قولهایی از مولانا هم می‌شود.

این مثنوی به لحاظ این که قدیمی‌ترین سند تاریخی در مورد سرگذشت و احوال آثار مولوی است ارزش تاریخی بالایی دارد. بخشی از ارزش آن مربوط به عناوین منثور و طولانی بخشهای مختلف آن می‌شود که با نثری ساده و صریح و بی قید و بند و پیچیدگی نوشته شده است. از لحاظ ادبی بنا بر نظر استاد جلال الدین همایی از اشعار سست و قوافی نادرست خالی نیست اما شعرهای محکم و پرمعنی هم در آن یافت می‌شود. این استاد بزرگوار اعتقاد دارند که اشعار نیمهٔ دوم این مثنوی محکم‌تر و بهتر از نیمهٔ اول آن است گویی که زبان شاعر در حین سرودن منظومه روان‌تر شده است.

این اثر نیز مطابق روال سایر مجموعه‌های جدید از طریق گنجور رومیزی، دریای سخن و ساغر و همینطور کتابخانهٔ گنجور قابل دریافت است.


امکان حذف حساب کاربری و تغییرات دیگر

25 آگوست 2021

در پیشخان کاربر گنجور امکان «حذف حساب کاربری» اضافه شده است که برای کاربرانی که تمایل دارند اطلاعات آنها (حاشیه‌ها، خوانش‌ها و …) از گنجور به طور کامل حذف شود این امکان را فراهم می‌کند.

حذف حساب کاربری
دکمهٔ «حذف حساب کاربری»

برای «حذف حساب کاربری» (به جهت جلوگیری از حذف تصادفی حساب و اطمینان از عزم کاربر برای حذف حساب)، نیاز به کلمهٔ عبور و دسترسی به ایمیلی که با آن ثبت نام کرده‌اید دارید. اگر کلمهٔ عبور خود را به یاد نمی‌آورید می‌توانید از حساب کاربری خود خارج شوید و فرایند فراموشی کلمهٔ عبور را دنبال کنید. فرایند کار به این صورت است که ابتدا کلمهٔ عبور شما درخواست می‌شود و سپس به ایمیلی که با آن ثبت نام کرده‌اید یک رمز ارسال می‌شود. با ورود آن رمز حساب کاربری شما پاک خواهد شد.

ضمناً فرایندهای ثبت‌نام و فراموشی کلمهٔ عبور که پیشتر از طریق گنجینهٔ گنجور انجام می‌شد از این پس بدون خارج شدن از گنجور انجام می‌شود. البته همچنان نام کاربری ایجاد شده در هر یک از سامانه‌های گنجور، گنجینهٔ گنجور و پیشخان خوانشگران گنجور بین آنها مشترک است و با حساب کاربری ایجاد شده در یکی از این سامانه‌ها می‌توانید در بقیهٔ آنها وارد شوید.

علاوه بر آن صفحه‌ای برای مستندسازی شرایط استفاده و حریم خصوصی کاربران گنجور ایجاد شده است که در پیوندهای پایین صفحات و همچنین در صفحهٔ ثبت نام در دسترس است.


نکاتی برای پیشنهاد تصحیحات متن

14 آگوست 2021

قابلیت جدیدی که به گنجور اضافه شده به کاربران ثبت نام شده امکان آن را می‌دهد که تصحیحات مد نظر خود برای غلطهای تایپی متن را به صورت سیستمی پیشنهاد دهند و از نتیجهٔ رسیدگی به این پیشنهادها مطلع شوند. ضمناً سوابق تغییرات اعمال شده نگهداری می‌شود و ویرایش‌های تأیید شده در صفحهٔ ویرایش در دسترس است.

امکان «ویرایش» اجازه می‌دهد که کاربران گنجور متن گنجور را بهبود دهند.
امکان «ویرایش» اجازه می‌دهد که کاربران گنجور متن گنجور را بهبود دهند.
کاربران می‌توانند در میز کاربری و در قسمت «ویرایش‌های من» نتیجهٔ بررسی ویرایش‌های پیشنهادیشان را مشاهده کنند
کاربران می‌توانند در میز کاربری خود و در قسمت «ویرایش‌های من» نتیجهٔ بررسی ویرایش‌های پیشنهادیشان را مشاهده کنند
سوابق ویرایش در صفحهٔ ویرایش در دسترس است. در هنگام ویرایش تغییرات با نمایش کلمات جدید با حروف قرمز و کلمات حذف شده با حروف آبی نمایش داده می‌شوند.
سوابق ویرایش در صفحهٔ ویرایش در دسترس است. در هنگام ویرایش تغییرات با نمایش کلمات جدید با حروف قرمز و کلمات حذف شده با حروف آبی نمایش داده می‌شوند.

خواهشمند است کاربران علاقمند در ویرایش متن به نکات زیر توجه کنند:

۱. در بررسی تصحیحات پیشنهادی سندیت ملاک است و نه زیبایی یا شهرت ضبط خاصی از بیت یا حتی منطق. همچنان که بسیاری از دوستان آگاهی دارند عموم آثار ادبی قدیمی ما به خط شاعر به دست ما نرسیده و آنچه به دست ما رسیده نسخه‌های رونویسی شده از این آثار است که آنها هم مشکلات خاص خود را دارند (این نسخه‌ها نوبهٔ خود از روی نسخه‌های دیگر نوشته شده‌اند و در این بازنویسی‌ها به دلایل مختلف از جمله ناخوانایی دستخط نسخهٔ مرجع، ناآشنایی کاتب با واژه‌های از رواج افتاده، بعضاً دستبرد ذوقی کاتب برای زیباتر کردن اشعار یا دستبرد ناامانت‌دارانه جهت همراستا کردن آنها با عقاید کاتبان و … متن تغییر کرده است) و با هم همخوانی ندارند. راهکار حل این مشکلات استفاده از حاصل پژوهشهای ادیبان و دانشمندان معاصر در ترتیب دادن متون تصحیح شده است. در مواردی که مأخذ گنجور مشخص است مثلاً در مورد دیوان حافظ که از روی تصحیح قروینی-غنی تایپ شده یا شاهنامه که مطابق شاهنامهٔ چاپ مسکو است در بررسی تصحیحات به همین منابع نگاه می‌کنیم (حتی اگر تصحیحات دیگر به طور واضح کیفیت بهتری داشته باشند چون ما نمی‌توانیم کل متن را تغییر دهیم اگر به فرض چند بیت را تغییر بدهیم کل متن از سندیت و مطابقت با نسخهٔ مرجع خارج می‌شود). دوستان عزیز توجه داشته باشند که «قول معروف» اشعار یعنی آن نقلی که در دهانها می‌چرخد و معروف است نیز لزوماً صورت صحیح شعر نیست و اتفاقاً به لحاظ آن که با ذوق زبان معاصر ما تراش خورده و بهبود پیدا کرده معمولاً در آن دست برده شده است. علاوه بر این بدیهی است که ویرایشهای ذوقی که حاصل تراوشات ذهنی شخصی دوستان باشند نیز هیچگاه تأیید نخواهند شد. محاسبات منطقی نیز هیچگاه بر آنچه در نسخه‌های معتبر درج شده ارجحیت ندارد چرا که بسیاری از این محاسبات مطابق طرز تفکر و زبان امروزی ما به نتیجه می‌رسند و لزوماً نحوهٔ کاربرد زبان و نحوهٔ بیان مفاهیم در روزگار شاعر با صورت امروزی آن مطابقت ندارد.

۲. امکان اضافه و حذف کردن ابیات و مصاریع در حال حاضر وجود ندارد. لذا لطفاً تلاش نکنید با جابجایی متن مصاریع این مسأله را حل کنید چون در صورتی که کلاً متن یک مصرع تغییر کرده باشد امکان تأیید ویرایش وجود ندارد.

۳. در استفاده از علائم سجاوندی (علامت سؤال و نقطه و …) به خصوص در مورد اشعار حد اعتدال را رعایت کنید. ممکن است یک بیت به صورتهای مختلف (سؤالی یا خبری و …) قابل خواندن باشد و اتفاقاً شاعر عمدی در این نحوهٔ سرودن شعر و چندخوان کردن آن داشته باشد اما ما با علامتگذاری خواننده را فقط به یک روش خواندن محدود می‌کنیم. در متون نثر استفاده از این علائم در حد متعادل به روخوانی صحیح متن کمک می‌کند.

۴. در دستور خط از به کار بردن رویکردهای نامتداول و کمتر شناخته و پذیرفته شده -علی رغم برتریهای احتمالی- خودداری کنید و مطابق آنچه بیشتر به کار می‌رود و مورد پذیرش است متن را ویرایش کنید. های مکسور مثل ه در «خانهٔ من» را حتی‌الامکان مانند نمونه (خانهٔ) تایپ کنید. نوشتن یای تلفظ شده در این وضعیت به صورت «خانه‌ی من» مزایایی دارد اما به لحاظ آن که گنجور در جستجوی متن، نیم فاصلهٔ بین «ه» و «ی» را به فاصله تبدیل می‌کند نتایج نامطلوبی ایجاد می‌شود. گنجور در جستجو همزه‌های روی های مکسور را حذف می‌کند و آنها نادیده می‌گیرد.

۵. کلمات فارسی را حتی الامکان و در صورتی که ضرورتی وجود ندارد حرکت‌گذاری نکنید. کاربران می‌توانند با انتخاب واژه‌ها و جستجو در لغتنامه نحوهٔ تلفظ صحیح آنها را بیابند یا از خوانش‌های صوتی استفاده کنند. حرکت‌گذاری غیر ضروری کلمات هم خواندن شعر را سخت می‌کند و هم روی جستجوپذیری متن تأثیر منفی دارد. حرکت‌گذاری متون عربی و غیرفارسی توصیه می‌شود چرا که امکان یافتن تلفظ صحیح آنها از روی واژه‌نامه وجود ندارد.


عدم اسکرول خودکار در پخش خوانش‌ها و مشکل اسپاتیفای

22 جولای 2021

با تغییری که در پخش‌کنندهٔ خوانش‌های اشعار سایت ایجاد شده، از این پس اسکرول خودکار به محل مصرع/پاراگراف جاری غیرفعال شده است. برای دوستانی که به عملکرد قبلی علاقمندند یک دکمه برای فعال کردن آن در نظر گرفته شده که می‌تواند به تناوب فعال و غیرفعال شود.

دکمهٔ اسکرول خودکار در هنگام پخش خوانش

ضمناً به لحاظ آن که اخیراً دسترسی آی پی های ایران به اسپاتیفای توسط این سرویس محدود شده است فعلاً پیشنهاد موسیقی از طریق اسپاتیفای امکانپذیر نیست (سرور گنجور در حال حاضر در ایران قرار دارد). احتمالاً طی ماههای آینده با انتقال سرور گنجور به خارج از ایران این مشکل حل خواهد شد.

متأسفانه اخیراً دسترسی آی پی های ایران به اسپاتیفای توسط این سرویس محدود شده است و فعلاً پیشنهاد موسیقی از طریق اسپاتیفای امکانپذیر نیست.

گنجور رومیزی ۲.۹۴

16 جولای 2021

گنجور رومیزی ۲.۹۴ با امکانات جدیدی در بخش بارگذاری خوانش و همینطور ویرایشگر در دسترس قرار دارد. در تصاویر زیر می‌توانید امکانات جدید را مشاهده بفرمایید.

امکان جایگزینی خوانش با مشخصات کاربر و نام خوانشگر همسان
امکان جایگزینی خوانش با مشخصات کاربر و نام خوانشگر همسان
تبدیلات جدید برای مصاریع در ویرایشگر
تبدیلات جدید برای مصاریع در ویرایشگر
امکان افزودن یک شعر به انتهای شعر پیشین در بخش
امکان افزودن یک شعر به انتهای شعر پیشین در بخش

برای دستیابی به آخرین به‌روزرسانی از منوی «راهنما» فرمان «پرس و جو برای ویرایش جدیدتر» را اجرا کنید.


جلال عضد، قصاب کاشانی و دیوان کمپانی

25 ژوئن 2021

به همت دو تن از دوستداران ادبیات فارسی سه دیوان ارزشمند در گنجور در دسترس قرار گرفته است.

به همت آقای سیدمحمدرضا شهیم (که پیشتر نیز آثار شاهدی به همت ایشان به گنجور اضافه شده بود) دیوان جلال عضد یزدی شاعر قرن هشتم و از معاصرین خواجو و حافظ و همینطور دیوان محمدحسین غروی اصفهانی معروف به آیت الله کمپانی و متخلص به مفتقر که دیوانش به لحاظ تسلط ایشان بر ادبیات عرب و استفاده از اوزان نامتداول شعر عربی در اشعار فارسی شایان توجه است در گنجور در دسترس قرار گرفته است.

به همت آقای سعید محمدی دیوان قصاب کاشانی از شاعران دورهٔ صفویه و از معاصرین و معاشرین صائب تبریزی به گنجور اضافه شده است.

این آثار نیز مطابق روال سایر مجموعه‌های جدید از طریق گنجور رومیزی، دریای سخن و ساغر و همینطور کتابخانهٔ گنجور قابل دریافت هستند.


بیت تصادفی گنجور در مدیر پنجرهٔ i3

11 ژوئن 2021

آقای امیررضا ریاحی با استفاده از یک اسکریپت پایتون در مدیر پنجرهٔ i3 امکان نمایش بیت تصادفی را فراهم کرده است.

بیت تصادفی در مدیر پنجرهٔ i3
بیت تصادفی در مدیر پنجرهٔ i3
بیت تصادفی در مدیر پنجرهٔ i3

علاقمندان می‌توانند اسکریپت مورد نیاز و فایل تنظیمات را از این نشانی دریافت کنند:

پیشتر دوستان دیگر افزونه‌هایی برای نمایش بیت تصادفی در مرورگر کروم و همینطور رابط کاربری سینمن لینوکس مینت تهیه کرده بودند.


امکان جستجوی عبارات در قرآن

9 ژوئن 2021

با توجه به اشارات و نقل قولهای فراوان متون کهن از قرآن به کمک سایت خوب پارس قرآن امکان جستجوی عبارت انتخاب شده در قرآن فراهم شده است.

جستجو در قرآن
جستجو در قرآن

امکان ثبت نام و ورود کاربران در گنجور

22 می 2021

همراهان گرامی گنجور در طول چند روز گذشته (و پس از چند روز ناپایداری در سایت گنجور) احتمالاً متوجه تغییراتی در سایت شده‌اند. از جملهٔ این تغییرات اضافه شدن امکان «ثبت نام کاربران» است. ثبت نام کاربران در حال حاضر از طریق سیستم ثبت نام گنجینهٔ گنجور صورت می‌گیرد. کاربرانی که پیشتر در گنجینه یا پیشخان خوانشگران گنجور ثبت نام کرده‌اند می‌توانند با همان نام کاربری وارد گنجور شوند و در صورت فراموشی کلمهٔ عبور از طریق همان سیستمها اقدام به بازنشانی گذرواژهٔ خود کنند.

ثبت نام در گنجور
با کلیک یا زدن روی دکمه‌ای که در سمت چپ/پایین صفحات تعبیه شده می‌توانید به گنجور وارد شوید.

ثبت نام کاربران به آنها اجازه می‌دهد که روی حاشیه‌های خود کنترل کامل داشته باشند و بتوانند متن آنها را ویرایش و یا حذف کنند.

ورود به گنجور
ورود به گنجور و دسترسی به حاشیه‌ها

علاوه بر آن امکان پاسخگویی به حاشیه‌های دیگر کاربران فراهم شده است.

امکان پاسخ‌گویی به حاشیه‌ها

کنترل حاشیه‌های قدیمی کاربران با ثبت نام آنها با ایمیلی که پیشتر برای حاشیه گذاشتن استفاده کرده‌اند به آنها منتقل می‌شود. کاربرانی که پیشتر در گنجینه یا پیشخان خوانشگران ثبت نام کرده‌اند هم‌اکنون کنترل حاشیه‌های قدیمی خود را در دست دارند.

روشهای دیگر مشارکت کاربران در سایت مانند پیشنهاد آهنگها و تصاویر مرتبط و همینطور گزارش حاشیه‌های نامناسب نیز منوط به ورود کاربر شده است و در عوض دریافت تصویر امنیتی (کپچا) از این فرایندها حذف شده است.

کاربرانی که حاشیه‌های آنها بر اساس گزارش دیگر کاربران و یا فرایند دیگری توسط کاربری غیر از خودشان حذف می‌شود اعلانی در مورد علت این رویداد دریافت می‌کنند. در آینده تلاش خواهد شد فرایندهای مدیریتی سایت به کاربران علاقمند و دارای سابقهٔ قابل قبول واگذار شود.

کاربران ثبت نام شده هر کدام دارای صفحهٔ حاشیه‌های جداگانه هستند. کاربران می‌توانند نام مستعار نمایش داده شده ذیل حاشیه‌هایشان را تعیین کنند و همینطور وبگاه و توضیحی مختصر دربارهٔ خودشان را وارد نمایند.

پیشخان کاربر
‌حاشیه‌های کاربران