بایگانی برای دسته بندی 'گنجور'

فال حافظ گنجور

شنبه، دسامبر 19th، 2020

فال حافظ گنجور که امسال در آستانهٔ شب یلدا در دسترس عزیزان علاقمندان قرار گرفته است، علاوه بر امکان نمایش غزلی تصادفی از لسان‌الغیب امکان پخش تصادفی یا انتخابی خوانش‌های گنجور برای آن غزل را فراهم می‌آورد.

فال حافظ گنجور

فال گنجور در حال حاضر در مرورگر کروم درست نمایش داده می‌شود و به لحاظ نیاز به دریافت حدود ۵ مگابایت اطلاعات اولیه لازم است برای دسترسی به آن کمی صبور باشید.

آوای گنجور

پنج‌شنبه، دسامبر 17th، 2020

با توجه به تغییرات اخیر در نحوهٔ انتشار خوانش‌های گنجور، زیرسایت خوانش‌های گنجور با «آوای گنجور» جایگزین شده است.

آوای گنجور

آوای گنجور دسترسی به آخرین خوانش‌های منتشر شده، امکان جستجو در متن و مشخصات خوانش‌ها، امکان پخش آنلاین و دریافت آنها و امکان مشاهدهٔ متن اشعار مرتبط با آنها را در گنجور فراهم می‌آورد.

معرفی پیشخان خوانشگران گنجور

سه‌شنبه، دسامبر 1st، 2020

پیشخان خوانشگران گنجور ابزار جدیدی است که به دوستان علاقمند به مشارکت در خوانش اشعار گنجور امکان انتشار مستقیم خوانش‌ها بدون نیاز با تماس با گردانندهٔ گنجور را می‌دهد. این پیشخان، کنترل کامل خوانش‌ها را نیز به خوانشگران آنها اعطا می‌کند و آنها می‌توانند هر زمان که بخواهند اطلاعات خوانش‌ها (نام خوانشگر، نشانی وب‌سایت خوانشگر و …) را ویرایش کنند، آنها را جایگزین کنند یا حتی در صورت تمایل خوانش‌هایشان را از سایت حذف کنند. فرایند بررسی خوانش‌ها نیز خودکارسازی شده و علاوه بر ارائهٔ توضیحات لازمه در صورت رد خوانش‌ها در این پیشخان امکان تفویض اختیار بررسی خوانش‌ها به همراهان صاحب‌نظر نیز وجود دارد و به این ترتیب امید است که در آینده این فرایند وابستگی کمتری به گردانندهٔ گنجور داشته باشد.

پیشخان خوانشگران گنجور - همهٔ خوانش‌های من

فرایند بارگذاری خوانش‌ها همانند قبل مستلزم همگامسازی خوانش با متن شعر در گنجور رومیزی و تولید فایل xml شامل اطلاعات همگامسازی است. به این ترتیب می‌بایست فایل صوتی خوانش در قالب mp3 به همراه فایل xml شامل اطلاعات همگامسازی آن به طور همزمان بارگذاری شوند. امکان بارگذاری همزمان چندین فایل با محدودیت تعداد و حجم وجود دارد (پیشتر که انتشار خوانش‌ها به صورت دستی صورت می‌گرفت، تولید فایل صوتی با پسوند ogg نیز الزام شده بود که با تغییر سیستم فایل ogg دیگر مورد نیاز و البته قابل بارگذاری نیست).

پیشخان خوانشگران گنجور - مشاهدهٔ خوانش

دوستانی که پیش‌تر خوانش‌هایشان در گنجور منتشر شده می‌توانند با ثبت نام در پیشخان و اعلام پست الکترونیکی که با آن ثبت نام کرده‌اند به گردانندهٔ گنجور، کنترل خوانش‌های ارسال شدهٔ قبلیشان را نیز در اختیار بگیرند.

پیش شرط بارگذاری خوانش‌ها تعریف یک نمایهٔ پیش‌فرض است که مشخصات خوانش‌های بارگذاری شده را شامل نام و نشانی وب‌سایت خوانشگر و همینطور چند حرف انگلیسی (ترجیحا مرتبط با نام خوانشگر) برای یکتا کردن نام فایل‌های ارسالی را تعیین می‌کند.

پیشخان خوانش‌های گنجور به صورت بازمتن و با استفاده از فلاتر توسعه داده شده است و پایگاه داده‌ها و وب سرویس آن با گنجینهٔ گنجور مشترک است. از این جهت اگر پیش‌تر در گنجینهٔ گنجور ثبت نام کرده باشید با همان پست الکترونیکی و گذرواژه می‌توانید در پیشخان خوانشگران وارد شوید.

Ganjoor Recitations Panel at github.com

پیشخان خوانشگران گنجور روی سرور ویندوزی گنجور قرار دارد و انتشار نهایی خوانش‌ها مستلزم کپی فایلها و به‌روزرسانی اطلاعات روی سرور اصلی گنجور که مبتنی بر لینوکس است می‌باشد. با توجه به ترافیک بالای گنجور در بعضی ساعات ممکن است سرور اصلی گنجور در دسترس نباشد و انتشار نهایی با خطا مواجه شود که راهکارهای لازم برای «تلاش مجدد» در قسمت «صف انتشار در گنجور» پیشبینی شده است.

بهبودهای بلبل‌زبان: ربات شاعر و حالا مقاله‌نویس فارسی‌زبان!

پنج‌شنبه، جولای 23rd، 2020

پیشتر با بلبل‌زبان حاصل تلاش آقای افشین خاشعی آشنا شده‌ایم:

بلبل‌زبان یک ربات هوشمند سُراینده‌ی شعر است، که با کمک هوش مصنوعی، اشعاری با وزن و عبارات دلخواه شما می‌سُراید.

بلبل زبان

نسخهٔ جدید بلبل‌زبان که به تازگی در دسترس قرار گرفته می‌تواند با گرفتن یک یا چند مصرع نخستین یک شعر، ادامهٔ شعر را در وزن و قافیه مناسب بسراید. کیفیت معنایی خروجی ساخته شده نسبت به نسخه قبلی که فقط می توانست جای کلمات خالی را در یک تک بیت پر کند به مراتب بهتر شده است به طوری که می توانید با چند بار تکرار و اصلاح جزئی بعضی کلمات از بلبل زبان در سرودن شعر کمک بگیرید.

نمونه‌های زیر را ببینید و موارد دیگری از خودتان را با حفظ الگوی ورودی مشابه امتحان کنید:

شعر کلاسیک:

https://bit.ly/32Ldbgq
https://bit.ly/2CYGAZo
https://bit.ly/2WKt6ru
https://bit.ly/2OKMAaO
شعر نو:
https://bit.ly/2WIJ99i
متن:
https://bit.ly/2Cx0j2Q

تبدیل سلسله عدد به حروف ابجد

جمعه، جولای 10th، 2020

چندی پیش در گروه تخصصی تلگرامی نسخه‌های خطی گفتگوهای تراثی یکی از اعضا با ارسال تصویری از انجامهٔ یک نسخه راجع به اعداد داخل آن سؤال کرد و دیگر اعضا آن را پاسخ دادند:

گفتگوهای تراثی

از اساتید حاضر در گروه راجع به سابقهٔ این گونه ترقیمه‌نویسی کسی اظهار نظر دقیقی نکرده و احتمالاً تعداد ترقیمه‌های این شکلی زیاد نیست. منتهی به صرف بدیع بودن این روش رمزگذاری به نظرم رسید محاسبات آن را در محاسبه‌گر ابجد در قالب یک دکمه (تبدیل معکوس) در دسترس بگذارم.

تبدیل معکوس محاسبه‌گر ابجد

اضافه شدن دسته‌بندی قدیم غزلیات سعدی

دوشنبه، می 25th، 2020

در کلیات سعدی به تصحیح شادروان محمدعلی فروغی اکثر غزلیات سعدی در یک بخش گردآوری شده‌اند (و تعداد کمی از آنها در بخش مواعظ در دسترسند). این نحوهٔ دسته‌بندی دسترسی به غزلیات را بر اساس حروف قافیه در نسخه‌های چاپی آسان کرده است. روشی که از گذشته متداول بوده است و اتفاقاً علی بن محمد بیستون جمع‌آورندهٔ کلیات نیز به آن اشاره کرده است:

فی‌الجمله در اثنای سماع قوّال از غزلهای مولانا شیخ الشیوخ فی عهده قدوهُ المحققین و زبده العاشقین، افصح المتکّلمین و مفخر السالکین، شرف الملّه و الحق و الدّین، مصلح الاسلام و المسلمین شیخ سعدی شیرازی قدس سره این بیت برخواند که «نظر خدای بینان ز سر هوا نباشد» چهار بیت این غزل بر خواند و به غزلی دیگر رفت. یکی از حاضران مجلس بعد از آنکه سماع به آخر رسید تمامی این غزل را از قوال طلب نمود یاد نداشت. از این خاکی التماس نمود که نسخۀ دیوان شیخ رحمه الله تعالی شما را هست اگر تمامی این غزل طلب داری می باشد. بنده بر حسب اشارت ایشان روز دیگر در مجموع « طیّبات » و « بدایع » و « خواتیم » و « غزلیات قدیم » نظر کردم و بر همه بگذشتم چند نوبت مکرر تا عاقبت بدان رسیدم.

در اثنای آن طلب یکی از دوستان تشریف حضور ارزانی فرمود. چون بنده را بدان شغل مشغول دید پرسید که غرض از این مطالعه چیست. صورت حال به خدمتش گفتم. فرمود که اگر دیوان شیخ را فهرستی بودی در طلب این همه زحمت نبودی و سهولتی داشتی. جمعی عزیزان نیز حاضر بودند و همه بر این اتّفاق کردند و گفتند تو را این سعی از برای ما می‌باید کرد و فهرستی بر آن می‌باید نهاد. بنده را این معنی در خاطر بنشست و بدان مشغول شدم و مجموع غزلها در این نسخه از گفته های شیخ رحمه الله علیه از «قصاید» و «طیبات» و «بدایع» و «غزلیات قدیم» جمع کرد، و بر حرف اول هر غزل بر طریق تهجی بنهاد، و در شهور سنهٔ ست و عشرین و سبعمائه هجری به اتمام رسانید. بعد از هشت سال که از این تاریخ بگذشت و چند نسخه بدین نمط بیرون شد، روزی با جمعی عزیزان در گوشه ای نشسته بودیم شخصی رقعه ای نوشته بود و این یک بیت به ضرب المثل پیوسته

من در وفای عهد چنان کند نیستم – کز دامن تو دست بدارم به تیغ تیز

یاران التماس باقی این غزل کردند. دیوان را طلب داشتم و بعد از جستن بسیار نیافتم، سبب آن بود که فهرست بر حروف اول از مطلع هر غزل نهاده بود و این یک بیت از میانه غزل بود. یکی از دوستان گفت که اگر این فهرست که به حرف اول غزلهاست به حرف آخر بودی آسانتر به آن دانستنی رسیدن اگر سعی کنی و بر حروف آخر هم بر طریق تهجی فهرستی بنهی تو را یادگاری باشد و یاران را منّتی تمام. بر ایجاب ملتمس ایشان مدتی سعی نمودم و بر حرف آخر هم از هر غزل به طریق حروف تهجی فهرستی نهادم و در آخر رجب سنه اربع و ثلاثین و سبعمائه به اتمام رسید تا خواننده را از آن حظّی وافر باشد و این بنده را به دعای خیر مدد فرمایند. باشد که از روح مبارک شیخ قدس سره همگنان را فیضی رسد.

مقدمهٔ بیستون

اما زمانی که بخواهید در نسخه‌های خطی کلیات سعدی در گنجینهٔ گنجور آنها را پیدا کنید به لحاظ وجود دسته‌بندی دیگری که باز در مقدمهٔ بیستون به آن اشاره شده (طیبات، بدایع، خواتیم، غزلیات قدیم و ملمعات) در این نسخه‌ها کار مشکلی در پیش خواهید داشت. از این جهت به کادر حاشیهٔ غزلیات سعدی اطلاعات دسته‌بندی آنها نیز اضافه شده که با کلیک روی آن می‌توانید کل غزلیات آن بخش را ببینید.

غزلی از خواتیم

متأسفانه ترتیب غزلیات هر بخش در نسخه‌های مختلف کلیات یکسان نیست. در حال حاضر ترتیب غزلیات هر بخش با استفاده از این نسخهٔ خطیِ فهرست‌گذاری شده تعیین شده و غزلیاتی که در این نسخه وجود ندارند در انتهای فهرست دیده می‌شوند.

امکان جستجو در لغتنامه، پیدا کردن معادل ابجد حروف و … در مرورگرهای موبایل

دوشنبه، می 25th، 2020

یکی از شکایتهای همیشگی همراهان گرامی گنجور در دسترس نبودن امکان جستجو در لغتنامهٔ گنجور روی مرورگرهای موبایل بوده. مشکلی که برای حل آن تلاش کرده بودم و چون از حل آن ناامید شده بودم در توضیحات پایین شعرها عبارت «در مرورگرهای رومیزی با دو بار کلیک روی واژه‌ها یا انتخاب متن و کلیک روی آنها می‌توانید آنها را در لغتنامهٔ دهخدا جستجو کنید» را اضافه کرده بودم.

خوشحالم که به اطلاع برسانم که آقای محمدامین معمارزاده کار نشدنی اداره کنندهٔ گنجور را به سرعت و با یک پیگیری انجام داده و هم‌اکنون این امکان روی مرورگرهای موبایل نیز در دسترس است.

امکانات عبارت انتخاب شده در گنجور

غیر از امکان جستجو در سایت واژه‌یاب (لغتنامه)، محاسبهٔ معادل ابجد حروف و پیدا کردن وزن عبارت با استفاده از پایگاه سرود (که طی پیگیری به عمل آمده از دکتر فاضل گرامی به علت خرابی سرور مدتی در دسترس نیست) امکان جستجوی عبارت انتخاب شده در گنجور نیز از طریق این ابزار در دسترس قرار گرفته است.

از آقای معمارزاده عزیز از طرف همهٔ گنجوریان سپاسگزاری می‌کنم.

پایان بازبینی و روخوانی گلستان گنجور و فهرست‌گذاری دوازده نسخهٔ خطی گلستان

یکشنبه، می 17th، 2020

گلستان سعدی گنجور با نقائص و افتادگیهای فراوانش همیشه مورد انتقاد به حق دوستداران ادبیات همراه گنجور بوده است. بعد از گذشت ده سال از در دسترس قرار گرفتن آن در گنجور، بالاخره روزی رسیده که می‌توانیم ادعا کنیم متن گنجور به اندازهٔ کافی کامل و خالی از اشکالات تایپی است.

تمام شد کتاب گلستان

متن گلستان طی روخوانی کاملی که انجام شده (و خروجی آن در قالب خوانشهای صوتی در سایت در دسترس قرار گرفته) با متن چاپی تصحیح شادروان محمدعلی فروغی مقابله شده است. متن در موارد معدودی به ظن وجود اشتباه چاپی در نسخهٔ تصحیح فروغی با آن متفاوت است یا بدل ذکر شده در پاورقی استفاده شده یا از متنهای دیگر مانند شرح استاد خزائلی یا گزیدهٔ گلستان استاد انوری. در تصحیح متن از تلاشهای دوستانی که در قالب حاشیه‌ها خطاها را گزارش کرده بودند و متن صحیح را ارائه کرده بودند استفادهٔ فراوان شده. همراهی این دوستان عامل آن بوده که علی رغم نقائص فراوان در طول این سالها باز هم گلستان گنجور برای مراجعان قابل استفاده باشد. به طور خاص دوستان دیگری که پیشتر خوانش بخشهایی از گلستان را شروع کرده بودند: آقایان اسماعیل فرازی (باب چهارم) و سهیل قاسمی (باب هشتم) زحمت تصحیح قسمتهایی از متن را کشیده بودند و استاد گرامی آقای احمد موفقی نیز متن کاملی از گلستان را برای من ارسال کردند که از آن استفادهٔ فراوان بردم.

در فرایند بازبینی متن گلستان تلاش شد تا حاشیه‌های علاقمندان که علاوه بر تذکر متن کامل و صحیح بعضاً شامل نکات ادبی یا متن نسخه‌های بدل بوده حفظ شود. منتهی در بخشهای پایانی باب هشتم به دلیل نیاز به اضافه شدن بخشهای جاافتاده عملاً حاشیه‌ها جابجا و گیج‌کننده شده بودند که به ناچار حاشیه‌های نیمهٔ دوم باب هشتم حذف شدند.

غیر از آن همچنان که اشاره شد خوانش کاملی از گلستان در سایت در دسترس قرار گرفته است که می‌تواند مبنای اولیه‌ای برای تولید خوانشهای مخاطب پسندتر باشد. این خوانشها در قالب کلیپهای ویدیویی روازنه نیز از طریق کانال تلگرامی به نشانی @hrmoh در دسترس قرار می‌گیرد. ضمناً خوانش کل گلستان در قالب یک فایل یک تکه از طریق یوتیوب در دسترس است.

کار دیگری که روی گلستان سعدی در گنجور انجام شده فهرست‌گذاری دوازده نسخهٔ خطی نفیس گلستان در دسترس از طریق گنجینهٔ گنجور است و به این ترتیب علاوه بر آن که عموم علاقمندان می‌توانند از نگاره‌های این نسخه‌ها لذت ببرند پژوهشگران و علاقمندان به نسخ خطی نیز می‌توانند ذیل هر بخش به تصویر متن آن بخش در این نسخه‌ها جهت مقابله و مقایسه دسترسی داشته باشند.

تصاویر مرتبط با گلستان سعدی

مجموعهٔ متناظر آثار شیخ اجل در مخزن مجموعه‌های گنجور رومیزی (ساغر و دریای سخن) نیز به‌روزرسانی شده است و دوستان می‌توانند با دریافت مجدد آثار سعدی به نسخهٔ بازبینی شدهٔ گلستان دسترسی پیدا کنند. فایل epub در دسترس از طریق کتابخانهٔ گنجور نیز جایگزین شده است.

فهرست‌گذاری کامل پنج نسخهٔ خطی دیوان حافظ از گنجینهٔ گنجور

سه‌شنبه، آوریل 21st، 2020

پنج نسخهٔ خطی دیوان حافظ در دسترس از طریق گنجینهٔ گنجور با تعیین اشعار مرتبط در گنجور تقریباً به طور کامل فهرست‌گذاری شده‌اند. بخشهایی از این دیوانها که متن آنها در گنجور موجود نبوده است (اشعار منتسب) فهرست‌گذاری نشده‌اند.

علاقمندان و محققان گرامی می‌توانند در کادر حاشیه‌های اشعار با کلیک بر روی تصاویر صفحات این دیوانها به تصویر بزرگ و با کیفیت دسترسی داشته باشند.

تصاویر دیوان حافظ

فهرست اشعار هر نسخه به ترتیب خود آن نسخه نیز در صفحات اختصاصی آنها در گنجینهٔ گنجور در دسترس است.

فهرست نسخه

فهرست این نسخه‌ها به این ترتیب است:

۱. دیوان حافظ نسخه‌برداری شده در رمضان ۸۵۵ ه.ق توسط سلیمان الفوشنجی

۲. دیوان لسان الغیب سنهٔ ۹۲۰ هجری قمری دارای مقدمهٔ منثور

۳. دیوان حافظ دانشگاه پرینستون نوشته شده به تاریخ جمادی الثانی ۹۲۶ هجری قمری

۴. دیوان حافظ به خط سلطانعلی مشهدی با تصاویر حاشیهٔ افزوده در دورهٔ گورکانی هند

۵. کتاب خواجه حافظ شیرازی به خط محمد ساوجی مورخ ۱۲۸۰ هجری قمری

از نکات قابل توجه آن است که در هیچکدام از این نسخه‌ها غزل با مطلع «ای دل مباش یک دم خالی ز عشق و مستی» به طور مستقل وجود ندارد و تنها ابیاتی از آن با غزل هم‌وزن و قافیهٔ آن به مطلع «با مدعی مگویید اسرار عشق و مستی» مخلوط شده است.

همچنین غزل با مطلع «سبت سلمی بصدغیها فؤادی» که ملمعی با مصاریعی به زبانهای فارسی معیار، عربی و فارسی با لهجهٔ شیرازی است تنها در یک نسخه یافت شد.

در کنار اشعار منتسب از شاعرانی همچون سلمان ساوجی («ز باغ وصل تو یابد ریاض رضوان آب»، «گفتم که خطا کردی و تدبیر نه این بود»)، امیرخسرو دهلوی («به فراغ دل زمانی نظری به ماهرویی»)، نزاری قهستانی («ما برفتیم و تو دانی و دل غم خور ما»)، سعدی («آن کیست که دل نهاد و فارغ بنشست») و حتی رودکی («با آن که دلم از غم هجرت خون است») به حافظ، انتساب دو رباعی منتسب به خیام («چون حاصل آدمی در این شورستان» و «دنیا به مراد رانده گیر آخر چه») در یک نسخهٔ خطی کهن به حافظ نیز از نکات قابل توجه است.

علاقمندانی که تمایل دارند در گسترش دامنهٔ فهرست‌گذاری نسخه‌های خطی دیوان حافظ مشارکت کنند اینجا را ببینند.

محاسبهٔ معادل ابجد متن انتخاب شده در گنجور

سه‌شنبه، آوریل 14th، 2020

با اضافه شدن محاسبه‌گر ابجد از این پس می‌توانید برای محاسبهٔ ماده تاریخها عبارت مد نظر را انتخاب کتید و پس از ظاهر شدن عملگرهای متن انتخابی، روی نشان «ابجد» کلیک کنید تا معادل ابجد عبارت انتخاب شده را ببینید:

انتخاب متن و محاسبهٔ ابجد

محاسبه‌گر ابجد گنجور در نشانی http://abjad.ganjoor.net به طور مستقیم در دسترس است تا دوستانی که با استفاده از این قابلیت عموماٌ روی مرورگرهای موبایل مشکل دارند بتوانند از آن به طور مستقیم استفاده کنند.

محاسبه‌گر ابجد

کد این محاسبه‌گر نیز از طریق گیتهاب گنجور در این نشانی در دسترس است.