با توجه به اشارات و نقل قولهای فراوان متون کهن از قرآن به کمک سایت خوب پارس قرآن امکان جستجوی عبارت انتخاب شده در قرآن فراهم شده است.

همراهان گرامی گنجور در طول چند روز گذشته (و پس از چند روز ناپایداری در سایت گنجور) احتمالاً متوجه تغییراتی در سایت شده‌اند. از جملهٔ این تغییرات اضافه شدن امکان «ثبت نام کاربران» است. ثبت نام کاربران در حال حاضر از طریق سیستم ثبت نام گنجینهٔ گنجور صورت می‌گیرد. کاربرانی که پیشتر در گنجینه یا پیشخان خوانشگران گنجور ثبت نام کرده‌اند می‌توانند با همان نام کاربری وارد گنجور شوند و در صورت فراموشی کلمهٔ عبور از طریق همان سیستمها اقدام به بازنشانی گذرواژهٔ خود کنند.

ثبت نام کاربران به آنها اجازه می‌دهد که روی حاشیه‌های خود کنترل کامل داشته باشند و بتوانند متن آنها را ویرایش و یا حذف کنند.

علاوه بر آن امکان پاسخگویی به حاشیه‌های دیگر کاربران فراهم شده است.

کنترل حاشیه‌های قدیمی کاربران با ثبت نام آنها با ایمیلی که پیشتر برای حاشیه گذاشتن استفاده کرده‌اند به آنها منتقل می‌شود. کاربرانی که پیشتر در گنجینه یا پیشخان خوانشگران ثبت نام کرده‌اند هم‌اکنون کنترل حاشیه‌های قدیمی خود را در دست دارند.

روشهای دیگر مشارکت کاربران در سایت مانند پیشنهاد آهنگها و تصاویر مرتبط و همینطور گزارش حاشیه‌های نامناسب نیز منوط به ورود کاربر شده است و در عوض دریافت تصویر امنیتی (کپچا) از این فرایندها حذف شده است.

کاربرانی که حاشیه‌های آنها بر اساس گزارش دیگر کاربران و یا فرایند دیگری توسط کاربری غیر از خودشان حذف می‌شود اعلانی در مورد علت این رویداد دریافت می‌کنند. در آینده تلاش خواهد شد فرایندهای مدیریتی سایت به کاربران علاقمند و دارای سابقهٔ قابل قبول واگذار شود.

کاربران ثبت نام شده هر کدام دارای صفحهٔ حاشیه‌های جداگانه هستند. کاربران می‌توانند نام مستعار نمایش داده شده ذیل حاشیه‌هایشان را تعیین کنند و همینطور وبگاه و توضیحی مختصر دربارهٔ خودشان را وارد نمایند.

گنجور در طول بیش از ۱۴ سال گذشته با نیروی نرم‌افزار وردپرس کار می‌کرده است. وردپرس از نسخه‌های بعد از 2.3.3 (ارائه شده در سال ۲۰۰۸ حدود ۱۳ سال پیش) امکان تعیین نشانی‌های تکراری برای نوشته‌ها را حذف کرد و از این جهت گنجور روی همین نسخهٔ قدیمی وردپرس باقی ماند تا نشانی‌های صفحات سایت تغییر نکند و شکسته نشود.

در وردپرس برای پیاده‌سازی امکانات مورد نیاز گنجور مثل مدیریت شاعران و نویسندگان از امکان مدیریت کاربران آن استفاده شده بود و با طراحی یک پوستهٔ اختصاصی در طول این سالها، این نرم‌افزار همه‌منظوره، نیازهای گنجور را پاسخگو بود. البته مدیریت سایت عموماً متکی بر برنامه‌ای اختصاصی بود که با اعمال مستقیم تغییرات به پایگاه داده‌های سایت امکانات گوناگون مورد نیاز را فراهم می‌آورد.

با این حال بعضی امکانات مورد نیاز کاربران همچون امکان ویرایش یا حذف حاشیه‌ها و مانند آن به لحاظ عدم وجود امکان ثبت نام کاربران در آن وجود نداشت. علاوه بر آن با وجود آن که داده‌های گنجور در قالب گنجور رومیزی به شکل آزاد و بازمتن منتشر می‌شد امکان انتشار آزادانهٔ کد سایت وجود نداشت و گنجور نمی‌توانست وب‌سرویسی برای علاقمندان به توسعهٔ امکانات مرتبط با ادبیات ارائه کند.

مشکل بزرگ دیگری که در سیستم قدیمی وجود داشت عدم امکان مشارکت کاربران در فرایندهای ادارهٔ سایت (تصحیح غلطهای تایپی اشعار، بازبینی حاشیه‌ها، آهنگهای مرتبط پیشنهادی و …) بود.

در طول چند سال گذشته و در فرایند توسعهٔ سیستمهای گنجینهٔ گنجور و همینطور پیشخان خوانشگران گنجور زیرساختهای لازم برای ثبت نام و مدیریت کاربران در قالب پروژهٔ وب‌سرویس گنجور فراهم شد.

به این ترتیب و با آماده شدن این زیرساخت، از حدود شش ماه پیش پروژهٔ مهاجرت گنجور از زیرساخت قدیمی به زیرساخت جدیدی که با حفظ ساختار سایت قدیمی امکانات بیشتری را ارائه کند آغاز شد و نسخهٔ اولیهٔ خروجی این پروژه در طول چند روز گذشته در دسترس قرار گرفته است.

زیرساخت جدید گنجور با استفاده از ‎.NET 5.0‏ تولید شده است (نشانی سورس برنامه) و به این ترتیب گنجور هم‌اکنون از سیستم قدیمی مبتنی بر لینوکس/مای‌اس‌کیو‌ال/پی‌اچ‌پی به ویندوز/مایکروسافت اس‌کیو‌ال سرور/سی‌شارپ مهاجرت کرده است.

در فرایند مهاجرت اولیه تلاش بر آن بوده که ساختار قدیمی سایت حفظ شود و برای به نتیجه رسیدن آن در زمان معقول وقتی روی بهینه‌سازی ساختارهای زیرساخت یا بهبود رابط کاربری صرف نشده است.

خروجی فعلی تنها در لایهٔ نمایش اطلاعات امکانات سیستم قبلی را داراست و در لایهٔ مدیریت فاقد بسیاری از ابزارهای کاربردی مورد نیاز برای مدیریت سایت است که تلاش می‌شود در آینده و به مرور زمان این امکانات نیز به آن اضافه شود.

مشارکت برنامه‌نویسان علاقمند به گسترش زیرساخت هنوز منوط به پاکسازی داده‌های سایت از اطلاعات خصوصی کاربران است که تلاش می‌شود در آیندهٔ نزدیک انجام و راجع به آن اطلاع‌رسانی شود. ضمناً APIهای ارائه شده ممکن است در آینده و بدون اطلاع قبلی تغییر کند. از این جهت توسعهٔ نرم‌افزارهای مستقل مبتنی بر آن فعلاً توصیه نمی‌شود.

ضمناً یک کپی فقط خواندنی (بدون امکان ارسال حاشیه و بدون به‌روزرسانی) از سایت قدیمی در نشانی old.ganjoor.net در دسترس است.

به همت و زحمت خانم کیانا زرکوب که پیشتر قابوس‌نامه را به علاقمندان ادبیات فارسی هدیه داده بودند کتاب ارزشمند مجمع‌النوادر معروف به چهارمقالهٔ‌ نظامی عروضی از روی تصحیح علامه قزوینی در گنجور در دسترس قرار گرفته است.

این کتاب که دربردارندهٔ بعضی اطلاعات دست اول راجع به شعرای مقدم پارسی‌گو همچون رودکی و دیگران است در مباحث ادبی مکرراً مورد ارجاع قرار می‌گیرد، هر چند به تحقیق دکتر معین -که در دیباچهٔ کتاب منعکس شده است- از لحاظ تاریخی چندان قابل اعتماد نیست و اشتباهات فاحش زیادی دارد.

نسخهٔ چاپ شدهٔ این تصحیح که به کوشش دکتر محمد معین منتشر شده است نیز مطابق متن فهرست‌گذاری شده است (نسخهٔ چاپی مورد استفادهٔ سرکار خانم زرکوب -که با دقت فوق‌العاده‌ای توسط ایشان تایپ شده است- جدیدتر است و شامل بعضی تصحیحات اغلاط چاپی است که در این تصاویر قابل مشاهده است).

آثار نظامی عروضی نیز مطابق روال سایر مجموعه‌های جدید از طریق گنجور رومیزی، دریای سخن و ساغر و همینطور کتابخانهٔ گنجور قابل دریافت است.

حمید رضا جان محمدی عزیز

بسیار شادمان ام که بگویم که همه‌یِ اجراهای فریدون فرح اندوز از غزل های حافظ، در گنجور دسترس است.

زیباترین صدایی که تا کنون شنیده‌ام.

و نگویم برایت که چه‌قدر به خودم می‌بالم که توانستم این کار را به پایان برسانم. و چه خوشحالم که من این کار را کردم. و رساننده‌یِ سلام ِ گرم فریدون فرح‌اندوز به هم‌وطنان ام.

بجز این، باز بسیار شادمان ام که بگویم که همه‌یِ اجراهای قدیمی خودم از غزل های حافظ را، با اجراهای جدید خودم جای‌گزین کردم.

از تو خیلی ممنون ام. شاید پنج شش سال پیش که به این صرافت افتادم که حافظ ها را از ابتدا تا انتها بخوانم، هرگز فکر نمی‌کردم که این تصمیم ِ دلی، تا چه حد زندگی و سرنوشت ِ من را تحت ِ تاثیر ِ خودش قرار دهد. بار ِ اول، غزل ها را در منزل و با امکانات ِ ضبط ِ خانگی ضبط کرده بودم؛ و پس از آن، استقبال ِ دوستان و مخاطبان ِ گرامی (که بیش‌تر از طریق ِ وبسایت خوب ِ گنجور ایشان را یافتم) به حدی شد که تصمیم گرفتم کاری جدی‌تر و با کیفیت‌تر انجام دهم.

مدیون ِ محبت ِ تو و گنجور و علاقه‌مندان ِ شعر و ادبیات ِ فارسی ام.

نسخه‌یِ بی‌موسیقی ِ اجرای استودیویی ِ خودم را در وب‌سایت ِ گنجور و کانال ِ تلگرامی ِ کتاب گویا پیش‌کش ِ علاقه‌مندان کردم. و مشغول ِ تدوین ِ مجموعه‌ئی ام (که دوست دارم نام اش «حافظ ِ شاعر» باشد) که تمامی ِ این غزل‌ها، تلفیق شده با موسیقی و با آرایش و کیفیتی آبرومند و در خور ِ نام ِ حافظ ِ شاعر، به صورت ِ اثری یادگار و ماندگار در دست‌رس ِ دوستان ِ هنردوست قرار گیرد.

با درود و مهر

سهیل قاسمی

سه کتاب چاپی مرجع گنجور شامل شاهنامهٔ چاپ مسکو (منتشر شده طی سالهای ۱۹۶۰ الی ۱۹۷۱ میلادی، برداشته شده از وبگاه پارسی انجمن)، دیوان حافظ به تصحیح علامه قزوینی و دکتر قاسم غنی (چاپ شده به سال ۱۳۲۰ شمسی) و رباعیات خیام به تصحیح محمدعلی فروغی و دکتر قاسم غنی به گنجینهٔ گنجور افزوده و متعاقب آن مطابق متن گنجور فهرست‌گذاری شده‌اند.

به این ترتیب ضمن امکان مشاهده و دسترسی سریع به صفحات کتاب چاپی جهت مقایسه و گزارش خطاها، امکان ارجاع به صفحات کتاب چاپی برای محققان نیز فراهم شده است.

بخش غزلیات نیز در کلیات سعدی به تصحیح محمدعلی فروغی فهرست‌گذاری شده است و امید است به زودی کل این کتاب نیز پوشش داده شود.

فال حافظ گنجور که امسال در آستانهٔ شب یلدا در دسترس عزیزان علاقمندان قرار گرفته است، علاوه بر امکان نمایش غزلی تصادفی از لسان‌الغیب امکان پخش تصادفی یا انتخابی خوانش‌های گنجور برای آن غزل را فراهم می‌آورد.

فال گنجور در حال حاضر در مرورگر کروم درست نمایش داده می‌شود و به لحاظ نیاز به دریافت حدود ۵ مگابایت اطلاعات اولیه لازم است برای دسترسی به آن کمی صبور باشید.

با توجه به تغییرات اخیر در نحوهٔ انتشار خوانش‌های گنجور، زیرسایت خوانش‌های گنجور با «آوای گنجور» جایگزین شده است.

آوای گنجور دسترسی به آخرین خوانش‌های منتشر شده، امکان جستجو در متن و مشخصات خوانش‌ها، امکان پخش آنلاین و دریافت آنها و امکان مشاهدهٔ متن اشعار مرتبط با آنها را در گنجور فراهم می‌آورد.

پیشخان خوانشگران گنجور ابزار جدیدی است که به دوستان علاقمند به مشارکت در خوانش اشعار گنجور امکان انتشار مستقیم خوانش‌ها بدون نیاز با تماس با گردانندهٔ گنجور را می‌دهد. این پیشخان، کنترل کامل خوانش‌ها را نیز به خوانشگران آنها اعطا می‌کند و آنها می‌توانند هر زمان که بخواهند اطلاعات خوانش‌ها (نام خوانشگر، نشانی وب‌سایت خوانشگر و …) را ویرایش کنند، آنها را جایگزین کنند یا حتی در صورت تمایل خوانش‌هایشان را از سایت حذف کنند. فرایند بررسی خوانش‌ها نیز خودکارسازی شده و علاوه بر ارائهٔ توضیحات لازمه در صورت رد خوانش‌ها در این پیشخان امکان تفویض اختیار بررسی خوانش‌ها به همراهان صاحب‌نظر نیز وجود دارد و به این ترتیب امید است که در آینده این فرایند وابستگی کمتری به گردانندهٔ گنجور داشته باشد.

فرایند بارگذاری خوانش‌ها همانند قبل مستلزم همگامسازی خوانش با متن شعر در گنجور رومیزی و تولید فایل xml شامل اطلاعات همگامسازی است. به این ترتیب می‌بایست فایل صوتی خوانش در قالب mp3 به همراه فایل xml شامل اطلاعات همگامسازی آن به طور همزمان بارگذاری شوند. امکان بارگذاری همزمان چندین فایل با محدودیت تعداد و حجم وجود دارد (پیشتر که انتشار خوانش‌ها به صورت دستی صورت می‌گرفت، تولید فایل صوتی با پسوند ogg نیز الزام شده بود که با تغییر سیستم فایل ogg دیگر مورد نیاز و البته قابل بارگذاری نیست).

دوستانی که پیش‌تر خوانش‌هایشان در گنجور منتشر شده می‌توانند با ثبت نام در پیشخان و اعلام پست الکترونیکی که با آن ثبت نام کرده‌اند به گردانندهٔ گنجور، کنترل خوانش‌های ارسال شدهٔ قبلیشان را نیز در اختیار بگیرند.

پیش شرط بارگذاری خوانش‌ها تعریف یک نمایهٔ پیش‌فرض است که مشخصات خوانش‌های بارگذاری شده را شامل نام و نشانی وب‌سایت خوانشگر و همینطور چند حرف انگلیسی (ترجیحا مرتبط با نام خوانشگر) برای یکتا کردن نام فایل‌های ارسالی را تعیین می‌کند.

پیشخان خوانش‌های گنجور به صورت بازمتن و با استفاده از فلاتر توسعه داده شده است و پایگاه داده‌ها و وب سرویس آن با گنجینهٔ گنجور مشترک است. از این جهت اگر پیش‌تر در گنجینهٔ گنجور ثبت نام کرده باشید با همان پست الکترونیکی و گذرواژه می‌توانید در پیشخان خوانشگران وارد شوید.

پیشخان خوانشگران گنجور روی سرور ویندوزی گنجور قرار دارد و انتشار نهایی خوانش‌ها مستلزم کپی فایلها و به‌روزرسانی اطلاعات روی سرور اصلی گنجور که مبتنی بر لینوکس است می‌باشد. با توجه به ترافیک بالای گنجور در بعضی ساعات ممکن است سرور اصلی گنجور در دسترس نباشد و انتشار نهایی با خطا مواجه شود که راهکارهای لازم برای «تلاش مجدد» در قسمت «صف انتشار در گنجور» پیشبینی شده است.

پیشتر با بلبل‌زبان حاصل تلاش آقای افشین خاشعی آشنا شده‌ایم:

بلبل‌زبان یک ربات هوشمند سُراینده‌ی شعر است، که با کمک هوش مصنوعی، اشعاری با وزن و عبارات دلخواه شما می‌سُراید.

نسخهٔ جدید بلبل‌زبان که به تازگی در دسترس قرار گرفته می‌تواند با گرفتن یک یا چند مصرع نخستین یک شعر، ادامهٔ شعر را در وزن و قافیه مناسب بسراید. کیفیت معنایی خروجی ساخته شده نسبت به نسخه قبلی که فقط می توانست جای کلمات خالی را در یک تک بیت پر کند به مراتب بهتر شده است به طوری که می توانید با چند بار تکرار و اصلاح جزئی بعضی کلمات از بلبل زبان در سرودن شعر کمک بگیرید.

نمونه‌های زیر را ببینید و موارد دیگری از خودتان را با حفظ الگوی ورودی مشابه امتحان کنید:

شعر کلاسیک:

https://bit.ly/32Ldbgq
https://bit.ly/2CYGAZo
https://bit.ly/2WKt6ru
https://bit.ly/2OKMAaO
شعر نو:
https://bit.ly/2WIJ99i
متن:
https://bit.ly/2Cx0j2Q