اخیراً در کنار فیلتر شدن سرویسی که لینکهای دریافت گنجور رومیزی را با استفاده از آن آمارگیری میکردم در ایران، سایت سورسفرج اجازهٔ دریافت نرمافزارها را به کاربران ایرانی نمیدهد (اینجا، اینجا و اینجا را ببینید).
به عنوان یک راه حل موقت، یک نسخه از نصاب را در یکی از سایتهای اشتراک فایل در دسترس گذاشتم و لینک دریافت در صفحهٔ اول را به آن مرتبط کردم.
مدتی پیش، یکی از دوستان گنجور، -آقای صابری- مبلغی برای کمک به سایت گنجور به حساب من واریز کردند که با استفاده از آن سه دیوان شعر خریداری کردم، تا یکی از ایدههای گذشته برای گسترش پایگاه دادههای گنجور را که پیشتر یک بار آن در ابعاد کوچکتر امتحان کرده بودم عملی کنم.
اولین مورد از این سه دیوان شعر، دیوان دو جلدی غزلیات بیدل دهلوی چاپ انتشارات نگاه است که جلد اول آن را اسکن و OCR کردهام و تا حدود نیمی از آن را بازبینی کردهام، غزلیات مقطوع به «الف» (نزدیک به ۳۵۰۰ بیت) را مجدداً مرتبسازی و فهرستگذاری کردهام و غزلیات مقطوع به «ب» را نیز کم و بیش در دسترس گذاشتهام و به زودی به فهرست اضافه خواهم کرد (فهرست غزلیات بیدل را اینجا ببینید).
اضافه کردن اشعار با استفاده از OCR، عموماً نیاز به بازبینی چشمی خروجیها دارد تا نقاط جاافتاده در اثر اسکن نامناسب و اشتباهات تشخیصی به کمک اصل تصویر اسکن شده تصحیح شوند. همچنین مواردی که عموماً در اثر اسکن دوسطحی (سیاه و سفید) مخدوش شدهاند با مراجعه به اصل کاغذی اصلاح شوند. اگر فرصت مناسبی پیش بیاید راهکاری برای مشارکت دادن علاقمندان در این فرایند طرحریزی خواهم کرد تا سرعت و همینطور دقت گسترش دامنهٔ دادهها به این شیوه افزایش یابد.
دوستانی که در سایتها و وبلاگهایشان از کد نمایش شعر گنجور استفاده میکنند لطفاً در کدهای موجود ganjoor.co.cc را با c.ganjoor.net جایگزین کنند.
متأسفانه دامنهٔ رایگانی که این سرویس با استفاده از آن راهاندازی شده بود بدون اخطار قبلی منقضی شده و من کنترلی روی آن ندارم.
اطلاعات مرتبط با نحوهٔ اضافه کردن کد نمایش شعر به سایت یا وبلاگ از طریق این نشانی در دسترس قرار گرفته است.
در این ویرایش از گنجور رومیزی «ویرایشگر شعر» به پیشنهاد یکی از دوستان، جهت استفادهٔ کاربرانی که تمایل دارند آثار شاعران را با استفاده از گنجور رومیزی تایپ و به پایگاه دادههای آن اضافه کنند اضافه شده است.
برای دسترسی به ویرایشگر شعر گنجور رومیزی دکمهٔ آن را از طریق پنجرۀ تنظیمات به نوار ابزار اضافه کنید یا از منوی «ابزارها» فرمان «ویرایشگر شعر» را اجرا کنید.
با استفاده از این پنجره میتوانید «شاعر، «بخش» و «شعر» اضافه کنید و نام هر یک از این عناصر را تغییر دهید یا آنها را حذف کنید، به هر شعر «بیت معمولی»، «بیت بند» و «مصرع بند» اضافه کنید (با استفاده از فرمانهای نوار ابزار یا کلیدهای میانبر F1، F2 و F3) و یا بیت جاری را حذف کنید. هر مصرع به صورت یک جعبهٔ متنی نمایش داده میشود که با ویرایش آن تا زمانی که محتوای آن ذخیره نشده باشد رنگ زمینۀ آن زرد است. با جابجایی به جعبهٔ متنی بعدی یا قبلی (Tab یا Shift+Tab) یا ترک صفحۀ شعر جاری یا بستن ویرایشگر، متن آن به طور خودکار ذخیره میشود و رنگ زمینهٔ آن سفید میشود. در نهایت میتوانید با «تولید خروجی» از آثار شاعر یا محتوای بخش فایلی بسازید که از طریق فرمان «اضافه کردن مجموعه اشعار جدید» از منوی «ابزارها»ی پنجرۀ اصلی گنجور رومیزی قابل انتقال به کامپیوترهای دیگر است و همینطور میتوانید آن را برای من بفرستید تا به سایت گنجور اضافهاش کنم.
تذکر مهم: از این ابزار برای تصحیح غلطهای تایپی اشعار موجود استفاده نکنید چرا که راهکاری برای اعمال آن به سایت گنجور وجود ندارد و تصحیح این گونه غلطها در سایت گنجور بر اساس گزارشهای ارسالی از طریق حاشیههای اشعار صورت میگیرد.
علاوه بر اینها، آثار اقبال و رهی در نصاب کامل این ویرایش از گنجور رومیزی نیز گنجانده شد. بهروزرسانی را از اینجا میتوانید دریافت کنید.
به روال مجموعههای پیشین، اشعار اقبال لاهوری نیز وزنگذاری شدند. آمار اوزان اشعار اقبال را در این صفحه میتوانید ببینید و آمار کلی اشعار نیز با اضافه شدن آمار اشعار اقبال بهروز شد. با توجه به آن که بعضی از بخشهای منظومههای اقبال چندوزنی هستند و در سیستم فعلی تنها میشود برای یک بخش، یک وزن را تعیین کرد این آمار چندان دقیق نیست.
اشعار اقبال لاهوری را با دریافت این فایل، به همان شیوهای که پیشتر برای رهی شرح داده شد میتوانید به گنجور رومیزی اضافه کنید.
مجموعه آثار فارسی اقبال لاهوری (بالغ بر هشت هزار بیت) را با استفاده از سایت علامه اقبال به گنجور اضافه کردم (این منبع را دوست گرامی «رسته» معرفی کرده بودند). منبع اولیه با سبک و سیاق خط کامپیوتری اردو در دسترس قرار گرفته است. بخش مهمی از ناسازگاریها با جایگزینی کاراکترهای یونیکدِ فارسیِ معادل برطرف شدند. اما در جاهایی در منبع اولیه، حرف «آ» فارسی جا افتاده که به مرور و با کمک حاشیههای دوستان این قبیل مشکلات نیز رفع خواهند شد.
به زوج شاعران پیشین حافظ و اوحدی، اوحدی و سعدی و عبید زاکانی و سعدی را اضافه کردم.
علاوه بر نقل قولهای مستقیم، در بخش دوم صفحات استقبالها اشعاری را از دو شاعر که به صورت توأمان هموزن و همقافیه هستند به صورت گروهبندی شده فهرست کردم.
فهرست کل صفحات استقبالهای شاعران ایجاد شده تا به حال، از طریق صفحهٔ اول اشعار حافظ و سعدی در دسترس قرار دارند.
به روال زوج شاعرهای پیشین اشارات مستقیم حافظ را به اشعار خواجو در این صفحه گرد آوردم.
پینوشت: کار مشابهی را برای سیف فرغانی و سعدی و خواجوی کرمانی و سعدی انجام دادم.
با اضافه شدن صفحهٔ سؤالات متداول به سایت گنجور رومیزی، این صفحه را از طریق نوار گردش در سایت در دسترس گذاشتم و آن را جایگزین صفحهٔ نظرات و پیشنهادها کردم.
