طی چند وقت اخیر چینش شعرهای ترکیبی (ترجیع بندها، ترکیب بندها و مانند آن) تصحیح شد. دوستان اگر شعری دیدند که ترکیبی است و ابیات آن به هم ریخته است اطلاع دهند. غزلیات و قصاید محتشم کاشانی که از لحاظ ترتیب مشکل داشتند نیز از نو مرتب شدند و فهرستهای الفبایی متناسب با آنها نیز تهیه شد.

در طی چند روز اخیر امکان ارسال حاشیه وجود نداشت. علت این قضیه تلاش ناموفق من برای ارتقای نرم‌افزار مدیریت سایت بود که بعد از بازگشت به ویرایش قدیمی‌تر، برخی تغییرات روی ویرایش قدیمی اعمال نشده بود. متأسفانه گرفتاریهای شخصی این روزهای من مانع آن شد که متوجه مشکل شوم و مشکل لاینحل ماند تا این که امروز مشکل را دیدم و حل کردم. مدتها در نظر داشته‌ام یک تالار گفتگو برای طرح و حل این طور مشکلات راه‌اندازی کنم که وسواس و تعلق خاطر به رابطهای کاربری کاملاً بومی و مطابق استانداردهای طراحی وب تا به حال مانع انجام این کار شده.

دوستان علاقمند به فلیکر بد نیست سری به این گروه بزنند و عضو شوند یا نظراتشان را ارائه دهند. در مورد این گروه برنامه‌هایی دارم که اگر فرصت پیدا کنم عملیشان می‌کنم. اینجا را هم ببینید بد نیست.

در قسمت پایین هر شعر، تبلیغی راجع به یک نرم‌افزار تشخیص متن فارسی گذاشته‌ام (تولید شده در شرکتی که در آن کار می‌کنم، بابت این تبلیغ هم اضافه حقوق نگرفته‌ام 😉 و از روی علاقه به این نرم‌افزار و شرکت محل کارم این کار را انجام داده‌ام). دوست دارم بدانم نظرتان راجع به این کار من چیست؟ با توجه به این که گنجور قرار نیست متعلق به یک شخص یا شرکت باشد آیا من کار درستی کرده‌ام؟ آیا با توجه به این که تمام هزینه‌های گنجور را شخصاً و از جیب خودم پرداخت کرده‌ام، حق دارم چنین کاری بکنم یا نه؟ رک باشید لطفاً!

۱) مشکل بزرگی از ری‌را به گنجور سرایت کرده بود و آن جا افتادن حرف «ؤ» و با شدت کمتری حرف «ئ» در بسیاری از اشعار بود که در حاشیه‌های تعداد زیادی از دوستان به آن اشاره شده بود (+، +، + و …). خوشبختانه نقل متن اشعار در نرم‌افزار درج ۷۸ با نقل ری‌را همخوانی دارد با این تفاوت که اشکال مزبور در آن مشاهده نمی‌شود. از این رو با یک مقابله‌ی ماشینی با پایگاه داده‌های این نرم‌افزار حدود ۱۳۰۰ مورد از اشکالات اینچنینی یافته و رفع شد.

۲) گزیده‌ی غزلیات شهریار با استفاده از پایگاه داده‌های نرم‌افزار درج به گنجور اضافه شد.

۳) با اشارات دوستان (+ و +) متوجه اشکالات عمده‌ای در نحوه‌ی سازماندهی گزیده‌ی غزلیات امیرخسرو دهلوی شدم. مشکل در اینجا بود که این گزیده در واقع خیلی جاها دستچین ابیاتی از هر غزل بوده و برای همین زیاد دیده می‌شد که پاره‌های ناهمگون غزلهای مختلف در قالب یک غزل آورده شده‌اند. این بخش سازماندهی مجدد شد و یک فهرست الفبایی نیز برای آن ایجاد شد.

۴) مثنویها و ابیات پراکنده‌ی به جا مانده از رودکی که در سازماندهی اشعار رودکی موقتاً حذف شده بودند با سازماندهی جدید بازگردانده شدند (البته بدون تصحیح دستی).

از این به بعد، با استفاده از امکان «شماره‌گذاری ابیات» که از طریق کادر حاشیه‌ها در دسترس قرار گرفته، می‌توانید شماره‌ی ابیات را ببینید که برای اعلام غلطهای املایی و مانند آن کارایی دارد. این قابلیت در مرورگرهای فایرفاکس ویرایش ۲، اپرا ویرایش ۹ و اینترنت اکسپلورر ویرایش ۷ آزمایش شده و کار می‌کند. در صورتی که با مرورگرهای جدید دیگر آزمایش کردید و کار نکرد لطفاً نام و ویرایش مرورگر خود را در نظرات همین نوشته اعلام کنید. البته این قابلیت در مورد ترکیب بندها و ترجیع‌بندهایی که مصاریع آنها به درستی چیده شده درست کار نمی‌کند که در آینده در مورد آنها هم تدبیری اندیشیده خواهد شد.

اواخر هفته‌ی گذشته گنجور در آستانه‌ی عبور از سقف پهنای باند بود که برای جلوگیری از رخداد فروردین ماه پهنای باند بیشتری برای آن خریداری شد (ضمن تشکر از دوستانی که قول کمک در این زمینه را داده‌اند).

بعدنوشت: مسئله‌ی شماره‌گذاری ابیات برای ترجیع بندها و ترکیب بندها هم حل شد.

با اضافه شدن صفحه‌ی حاشیه‌ها که از طریق پیوندهای پایین صفحات گنجور در دسترس قرار گرفته، از این به بعد می‌توانید حاشیه‌های نوشته شده برای شعرها را بخوانید و دنبال کنید.

طی چند روز اخیر قصاید و قطعات پراکنده‌ی به جا مانده از رودکی را سازماندهی و مرتب کردم و آنها را با یک نسخه‌ی چاپی (گزیده‌ی اشعار رودکی به انتخاب و شرح دکتر جعفر شعار و دکتر حسن انوری چاپ اول، ۱۳۷۳) مقابله و تصحیح کردم و تغییرات را هم مستند کردم. با یک مرور کلی فکر می‌کنم با من هم عقیده شوید که کیفیت تایپ اشعار در ری‌را با حد قابل قبول فاصله‌ی زیادی داشته. فقط امیدوارم این کیفیت در اشعار روان‌تر و نزدیک‌تر به زبان عصر حاضر همانند آثار حافظ و سعدی این گونه نباشد. مثنویات پراکنده‌ی به جا مانده از رودکی را نیز در فرصت مناسب به آثار درج شده اضافه و حتی‌الامکان آنها را تصحیح می‌کنم (این آثار پیشتر با ترتیب و سازماندهی نامناسبی در دسترس قرار داشتند که با تغییرات اخیر ترجیح دادم فعلاً آنها را حذف کنم).

برنامه‌ی مناسب جهت مرتب‌سازی اشعار بر اساس قافیه، ردیف و حروف روی را نیز آماده کردم و آن را برای مرتب کردن مجدد اشعار رودکی و همین طور دوبیتی‌های باباطاهر به کار گرفتم. یکی از بازدیدکنندگان قبلاً اشاره‌ای کرده بود به این مشکل در دوبیتی‌های باباطاهر که الان باید حل شده باشد.

افزونه‌ی وردپرس فارسی گنجور را هم به آخرین نگارش منتشر شده‌ی آن ارتقا دادم که به این ترتیب امیدوارم با تکیه بر زحمت دوستان مشکل بزرگ جستجوی کلمات حاوی حرف «ی» نیز حل شده باشد.

در طول ایام عید، هفت یا هشت روزی گنجور در دسترس نبود. علت آن رسیدن گنجور به سقف پهنای باندش بود که البته با توجه به روند افزایشی تعداد بازدیدها پیش‌بینی آن می‌شد. پیش‌تر فکرهایی برای جلوگیری از وقوع این اتفاق شده بود: بیشتر عکسها به سرویسهای رایگان میزبانی انتقال یافته بودند و در آنجا میزبانی می‌شدند و با خرید یک ارتقای میزبانی پهنای باند اولیه از ۲ گیگابایت به ۴ گیگابایت در ماه افزایش یافته بود که البته کافی نبود و پهنای باند تمام شد. با این تفاسیر -متأسفانه- هنوز هم احتمال وقوع پیشامد مشابه در روزهای پایانی هر ماه میلادی وجود دارد که امیدوارم کمتر موجب رنجش خاطر بازدیدکنندگان دائمی شود.

با توجه به این که تعطیلات نوروز را -حدود بیست روز- در ولایت سپری کردم و در این مدت عمداً از اینترنت دوری گزیدم، تعداد زیادی نظر، حاشیه و ایمیل مرتبط با گنجور، بازبینی نشده یا در انتظار پاسخ در صف مانده‌اند که امیدوارم هر چه زودتر فرصت مرور آنها را پیدا کنم.

متون کهن معمولاً پر هستند از واژه‌های منسوخ و دور از ذهن که پیدا کردن معنی آنها نیازمند استفاده از فرهنگهای لغت است. خوشبختانه لغت‌نامه‌ی دهخدا از طریق سایت اختصاصی خودش و همچنین سایت اینترنتی میبوسرچ در دسترس قرار گرفته است (دوستان اگر پایگاههای مشابه دیگری را می‌شناسند، معرفی کنند). چه خوب است که بتوانیم معانی لغات مهجور را با زحمت کمتری بیابیم.

دیروز به مطلبی رسیدم در سایت نیویورک تایمز و در حین مرور آن مطلب، یک قابلیت جالب این سایت نظرم را جلب کرد: وقتی بر روی یک کلمه دو بار کلیک می‌کنید این سایت در پنجره‌ای جداگانه آن کلمه را در فرهنگ لغات خاص خودش جستجو می‌کند و اطلاعات مرتبط با آن را نشان می‌دهد (جالب اینجاست که مطلب مورد نظرم را هنوز به صورت کامل نخوانده‌ام!). با کمی دستکاری اسکریپت این سایت، این قابلیت را امروز به گنجور اضافه کردم.

به این ترتیب اگر از مرورگرهای فایرفاکس یا اینترنت اکسپلورر ۷ استفاده می‌کنید با دوبار کلیک متوالی بر روی کلمات می‌توانید در سایت لغت‌نامه‌ی دهخدا دنبال معنی آن بگردید. این قابلیت در نسخه‌ی بتای اپرا ۹.۵ کار نمی‌کند (شاید بیشتر به خاطر این که در این نسخه تا آنجا که من آزمایش کردم دو بار کلیک متوالی بر روی کلمات باعث انتخاب شدن آنها نمی‌شود). در صورتی که از مرورگرهای دیگری مانند اینترنت اکسپلورر ۶ یا سافاری استفاده می‌کنید لطفاً اطلاع دهید که این قابلیت در آن مرورگرها در دسترس است یا خیر.

چند روز پیش آقا یا خانمی که دامنه‌ی ایمیلشان نشان می‌داد در فرانسه به سر می‌برند ایمیلی فرستاده بودند و ضمن اظهار لطف پرسیده بودند …

چرا عکس نوازنده‌ی دوره‌ی قاجار برای فروغی بسطامی انتخاب شده؟

متأسفانه ایشان آدرس ایمیلشان را در صفحه‌ی تماس درست وارد نکرده بودند و پاسخ ارسال شده برگشت خورد.

در هر صورت بد ندیدم توضیح مختصری در این مورد بدهم: عکسها فقط به منظور آسان کردن فرایند جستجو و مرور گذاشته شده‌اند. انتخاب آنها مستند نبوده و خیلی وقتها تصاویری که مثلاً توسط هنرمندان با نام و نیت سعدی یا حافظ ارائه شده برای دیگر شاعران به کار رفته. در مورد فروغی فقط منظور آن بود که چهره‌ی فردی هنرمند یا ادیب از دوره‌ی قاجار نمایش داده شود که تصویر جالب‌تری پیدا نکردم. در هر صورت اگر کاربران گنجور پیشنهادهای بهتری دارند خوشحال می‌شوم نظرشان را بدانم.

در ضمن بد نیست اشاره کنم به این که تصاویر به دلیل هزینه‌ی پهنای باندی بالایی که تحمیل می‌کردند روی سرویس صفحات گوگل قرار دارند و به همین دلیل گاهی به دلیل ترافیک بالا از دسترس خارج می‌شوند که این از دسترس خارج شدنها موقتی است و معمولاً بعد از چند دقیقه دوباره در دسترس قرار می‌گیرند.

در هنگام بازخوانی شعری به غلط املایی برخورد کرده‌اید؟ روایت گنجور با آنچه در نسخه‌ی چاپی دم دستتان آمده یا در منبع دیگری دیده‌اید فرق دارد؟ دوست دارید نظرتان را راجع به شعری که خوانده‌اید بگویید؟ درباره‌ی آن شعر چیزی می‌دانید و دوست دارید به دیگران هم بگویید؟ شعری را خیلی دوست دارید و دوست دارید احساستان را در مورد آن با دیگران شریک شوید؟ به هر دلیل دیگری اگر دوست داشتید می‌توانید با نظراتتان گنجور را تصحیح کنید، آن را گسترش دهید، از طریق آن به دیگران بیاموزید و از دیگران یاد بگیرید. در گام اول می‌توانید حاشیه بگذارید. قابلیتی که چند روز پیش اضافه شده.