دوست فرهیخته و گرامی جناب آقای جواد احشامیان (هم‌صدا) -دبیر ادبیات فارسی آموزش و پرورش شهرستان آستارا- نرم‌افزاری را برای مرور دیوان حافظ طراحی کرده و به صورت رایگان عرضه کرده‌اند که برای دوستداران ادبیات فارسی و خصوصاً اشعار لسان‌الغیب هدیه‌ای ارزشمند به شمار می‌رود.

خلاصه‌ای از امکانات این برنامه به نقل از خود ایشان:

- تمامی اشعار دیوان حافظ با قابلیت دسترسی آسان و سریع

- وزن تمامی اشعار

- نمایش بیت تصادفی در آغاز برنامه

- فال با دیوان حافظ

- فرهنگ لغت با قابلیت افزودن لغت جدید، ویرایش و حذف

_ رو خوانی تمام غزلیات (با صدای دلنشین استاد موسوی گرمارودی) با قابلیت کنترل

- آهنگ پس‌زمینه با قابلیت کنترل

- ساختن گزیده با امکان ویرایش لیست گزیده‌ها

_ افزودن پی‌نوشت به اشعار با قابلیت ویرایش

- ذخیرهٔ متن اشعار دلخواه بر روی دیسک سخت

- رونوشت یا کپی متن اشعار

- تنظیم شفافیت پنجرهٔ برنامه

- تغییر قلم (فونت) و رنگ اشعار و …

- قابلیت جستجوی عبارت انتخاب شده در لغتنامهٔ اختصاصی برنامه

- قابلیت جستجوی عبارت انتخاب شده در دو موتور جستجوی گوگل و دانشنامهٔ آزاد

- چاپ اشعار

- جستجو در شعر حاضر

- جستجو در لیست اشعار

- جستجوی پیشرفته در کل دیوان با قابلیت گرفتن خروجی با فرمتهای اکسل و متن

- نظر سنجی (بر روی انجمن)

- بزرگنمایی و کوچک نمایی متن شعر با استفاده از (چرخ ماوس+ Ctrl) یا (Ctrl + Mouse Wheel)

- راست کلیک در لیست اشعار و متن اشعار

- نرم‌افزار داری قابلیت نصب بر روی فلش‌مموری می‌باشد.

این ‌نرم‌افزار را می‌توانید از این نشانی دریافت کنید (حدود ۱۴ مگابایت). قلمهای B Lotus – B Mitra – IranNastaliq را اگر ندارید از اینجا و فایلهای صوتی (مجموعاً ۱۰۳ مگابیت) با دریافت این ۱۰ تکه: (۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷، ۸، ۹ و ۱۰) و اجرای فایل اجرایی خودبازشو قابل اضافه شدن به برنامه است (توجه کنید که تمام ۱۰ تکه باید دریافت شود و عدم وجود حتی یک تکه شما را به مقصود نمی‌رساند)، جهت دریافت چگونگی پیکربندی صحیح برنامه برای استفاده از این فایلهای صوتی به راهنمای همراه آن مراجعه کنید.

تمام به‌روزرسانیها اعم از داده‌ها یا فایلهای صوتی در این نشانی در دسترس قرار می‌گیرند.

هدیه‌ای ارزشمند از دوستی گرامی

«زد صنع یکتا، آیینه بر خاک»

ساغر گدازان از آهن پاک

تا کودک خاک شد گریه آموز

بر چهر بگشاد دریا و کولاک

دریای جنبان، گهواره ی جان

خون در دل افکند، شور شغبناک

زایید جان را، جان خودافزا

پر شور و غوغا، هم چست و چالاک

در قطره ی خون دریا چکانید

هر قطره ی آن شد رشک افلاک

ماهی و یونس بر ساحل افتاد

دریا و ماهی بر دل زده چاک

دریا فروماند بر ساحل جان

افتان و خیزان صیدی به فتراک

ای یونس جان چون برگشودی

از جان مضطر، تاریک هتّاک؟

از شبنم عشق گِل کن ز خاکم

تا گُل بروید از خاک نمناک

دریای دردیم، نیمی ز درمان

درمان نجوییم جانا ز تریاک

در سلک جانیم، درد از همان به

درد از تو خواهیم، ایّاک ایّاک

ما مکر و حیلت کمتر شناسیم

بر ما ببخشا راه خطرناک

داریم گنجی از بوم ایران

دشمن فراوان، مسکین و سفّاک

گنج مغان است، گنجور جان بخش

بخشوده بر ما شوری طربناک

جام جم است این درج معانی

بگشای دامن، نی دارد امساک

بهتر ز گنجور، بحر معانی

هرگز ندیدست این تار شبّاک

کثرت شتابان زی شاه وحدت

شد چشم ما سیر از لطف لولاک

از نام و نامی ما برگذشیم

بر دل نشستیم، هم شاد و غمناک

ای خسرو جان، روی از در تو

هرگز نتابیم، حاشاک حاشاک

«دادند ما را چشمی که مگشا»

آتش میافکن در خار و خاشاک

با چشم بیدل ، غافل ز آتش

شد جان رسته، چون خار بی باک

شوق جلاها خاکسترم کرد

یک دیده گریان، یک دیده ضحاک

الف. رسته

۱۹ بهمن ۱۳۸۸

۸ فوریه ۲۰۱۰

* اولین مصرع از اولین غزل دیوان بیدل این چنین است: آیینه بر خاک زد صنع یکتا

**بیدل؛ همان غزل

علاوه بر سایت ارزشمند مستانه که چندین شرح صوتی و متنی از غزلیات حافظ از طریق آن در دسترس قرار گرفته، علاقمندان از طریق پادکستهای شرح مثنوی معنوی، رادیو مولانا و رادیو حافظ می‌توانند به برنامه‌های صوتی ضبط شده درباره این بزرگان دست پیدا کنند.

ضمناً یکی از علاقمندان به مولانا و کتاب مثنوی، یکی از نسخ معتبر این کتاب موسوم به مثنوی کلاله خاور را -به همراه چند اثر ادبی دیگر- با دقتی ستودنی و با تصحیح غلطهای املایی و اعرابگذاری از طریق سایتی موسوم به انوار هدایت دردسترس قرار داده است که به نوبه خود به کار علاقمندان خواهد آمد (احتمالاً توضیح این نکته ضروری است که این سایتها ارتباطی با گنجور ندارند و محض پیشنهاد دوستان به علاقمندان شعر و ادبیات فارسی معرفی می‌شوند).

آنچه در پی می‌آید مقاله‌ای است به قلم آقای سعید کریمی که با کسب اجازه از ایشان و با کمی ویرایش در تازه‌های گنجور بازنشر شده است. نویسنده، این مقاله را در تاریخ هشتم اردیبهشت ماه سال ۱۳۸۶ در وبلاگ شخصی خودشان منتشر کرده‌اند. به گفته‌ی ایشان مقاله به مناسبت روز سعدی (اول اردیبهشت) تهیه و اول بار در جلسه‌ای به میزبانی انجمن ادبی دانشگاه بوعلی سینا ارائه شده بوده است.

پیش گفتار

با هر تعریفی به شعر نگاه کنیم، از مقوله‌ی زبان ناگزیریم. به قول ِ محمدرضا شفیعی کدکنی در سطور ِ آغازین ِ موسیقی شعر «شعر حادثه‌ایست که در زبان روی می‌دهد و در حقیقت گوینده‌ی شعر، با شعر ِ خود، عملی در زبان انجام می‌دهد».

کلام ِ سعدی (چه شعر و چه نثر) بی شک یکی از قلل ِ رفیع ِ زبان پارسی است که به کشف ِ ظرفیتهای ویژه‌ای در این زبان انجامیده است. همین که مهمترین نمونه‌ی سهل و ممتنع‌گویی در ادبیات پارسی، سعدی‌ست خود حکایت از تمایز ِ ویژه‌ی آثار ِ او از دیگران دارد. پیش از آغاز ِ بحث ِ اصلی ِ این گفتار لازم می‌دانم یادآور شوم به قدری سعدی در ادبیات ِ کلاسیک ِ پارسی جایگاه ِ ویژه ای دارد که به صرف ِ اینکه سعدی در نظم یا نثر به حرکتی در حیطه‌ی فرم یا نحو دست زده باشد، این حرکت می‌تواند مشروعیت یابد و اگر سعدی از حرکتی اکراه کرده باشد می‌توان گفت که آن حرکت در ادبیات ِ کلاسیک مشروعیت و مقبولیت نداشته است. برای اثبات ِ این مدعا (اگر آنرا همانند ِ نگارنده بدیهی نپنداریم!) البته که مجال ِ گسترده ای لازم است که خارج از حوصله‌ی این گفتار است.

برای درک ِ بهتر از تلقی ِ سعدی از شاعرانه گی می‌کوشم تا در این مجال با بضاعت ِ اندکی که دارم به بررسی ِ غزلی مشهور از او بپردازم، که هم او گوید:

ادامه مطلب را بخوانید »

یکی از دوستان گنجور، آقای مانی مانوی تصاویر صفحاتی را از یک دیوان حافظ برایم فرستاده‌اند که به گفته‌ی ایشان متعلق به سال ۸۹۰ هجری است. از دیدن این تصاویر ذوق زده شدم و بد ندیدم -با اجازه‌ی ایشان- این ذوق‌زدگی را با شما شریک شوم. ببینید:

با کلیک بر روی هر تصویر به صفحه‌ای هدایت می‌شوید که در آن با کلیک بر روی تصویر می‌توانید اندازه‌ی بزرگتر آن را مشاهده کنید. طرز نوشتن حروف «چ» و «گ» در این صفحات به نظرم جالب است.

غزلهایی که صورت کامل آنها در این تصاویر آمده اینها هستند: غزل شماره ۸۲ و غزل شماره ۹۱.