هادی شهریور، از دوستداران ادبیات فارسی، افزونه‌ای برای برنامهٔ KOReader منتشر کرده است که امکان مرور و خواندن گنجور را روی کتاب‌خوان‌های الکترونیکی فراهم می‌کند. این افزونه روی Kobo، Kindle، PocketBook و اندروید کار می‌کند و بر پایهٔ افزونهٔ koreader-ganjoor ساختهٔ فرید احمدیان توسعه یافته است.
KOReader چیست؟
KOReader برنامه‌ای آزاد و پرکاربرد برای کتاب‌خوان‌های الکترونیکی است و با افزونه می‌شود امکانات تازه‌ای به آن اضافه کرد. افزونهٔ گنجور از همین راه کار می‌کند: بدون باز کردن کتاب، از منوی KOReader می‌توان به سخنوران و شعرها رسید.
نسخهٔ هادی شهریور شاخه‌ای (fork) از افزونهٔ koreader-ganjoor فرید احمدیان است. فرید احمدیان پایهٔ کار را ساخت: فهرست سخنوران، مرور مجموعه‌ها و شعرها، جست‌وجو در فهرست‌ها، بازکردن شعر با کد گنجور و راست‌به‌چپ‌شدن رابط. نسخهٔ Ganjoor-KOreader روی این پایه امکانات تازه‌ای افزوده، از جمله داده‌های آفلاین همراه افزونه، جست‌وجوی کامل در متن اشعار، نمایش دوستونهٔ ابیات و نشانه‌گذاری. داده‌ها از ganjoor-data، یعنی نسخهٔ عمومی و ایستای داده‌های گنجور، گرفته می‌شود و به سرور جداگانه یا حساب کاربری نیازی نیست.
چه امکاناتی دارد؟
افزونه فقط یک نمایش‌دهندهٔ ساده نیست و جزئیاتی را که برای خوانندهٔ شعر اهمیت دارد در نظر گرفته است:
- سخنوران اصلی از همان ابتدا آفلاین‌اند. حافظ، سعدی، مولانا، فردوسی، خیام، نظامی، پروین اعتصامی و بسیاری دیگر همراه خود افزونه می‌آیند و برای خواندنشان نیازی به اینترنت ندارید.
- بقیهٔ سخنوران قابل دانلودند. روی نام هر سخنور بزنید و دانلود کامل را انتخاب کنید. دانلود قابل توقف و ازسرگیری است و بعد از آن، آن سخنور هم آفلاین و قابل جست‌وجو می‌شود. اگر نخواهید دانلود کنید، مرور آنلاین هم هست.
- نمایش شعر مثل شعر. مصرع‌ها دو ستونه و کنار هم می‌آیند، مصرع اول سمت راست، همراه با وزن عروضی. سه سبک خواندن دارید: دو ستونه، پلکانی (مصرع اول در خط اول سمت راست و مصرع دوم در خط دوم سمت چپ) و وسط‌چین.
- جابه‌جایی راست‌به‌چپ. لمس سمت راست صفحه یعنی بعدی و سمت چپ یعنی قبلی. شعر بلند قسمت‌به‌قسمت جلو می‌رود و بعد از آخرین قسمت، شعر بعدی باز می‌شود.
- جست‌وجو در متن شعرها. در همهٔ سخنورانِ روی دستگاه جست‌وجو می‌کند. نیم‌فاصله، فاصله، اعراب و «ي/ك» عربی در جست‌وجو فرقی ایجاد نمی‌کنند و بیتِ پیدا‌شده در شعر مشخص می‌شود.
- نشانه‌گذاری. هم کل شعر و هم یک بیت را می‌شود نشان کرد. «ادامهٔ خواندن»، «فال حافظ» و «شعر تصادفی» هم هست.
- انتخاب فونت. فونت‌ها پیش از انتخاب با یک بیت پیش‌نمایش داده می‌شوند و فونت‌هایی که حروف فارسی دارند اول می‌آیند. اندازهٔ قلم و نمایش یا پنهان‌کردن اعراب هم قابل تنظیم است.
نصب افزونه
نصب افزونه به ابزار خاصی نیاز ندارد و فقط کپی یک پوشه در حافظهٔ کتاب‌خوان لازم است:
- آخرین نسخهٔ افزونه را از صفحهٔ پروژه در گیت‌هاب بگیرید و پوشهٔ
ganjoor.kopluginرا (همراه پوشهٔdata) در پوشهٔ افزونه‌های KOReader دستگاه‌تان کپی کنید. - KOReader را دوباره باز کنید.
- از منوی بالا، بخش ابزارها، گزینهٔ
Ganjoor poetryرا انتخاب کنید.
مسیر پوشهٔ افزونه‌ها روی دستگاه‌های مختلف این است:
- Kobo:
.adds/koreader/plugins/ - Kindle:
koreader/plugins/ - PocketBook:
applications/koreader/plugins/ - اندروید:
koreader/plugins/ - Linux و macOS:
~/.config/koreader/plugins/
یک فونت فارسی خوب بگذارید
برای این‌که شعر زیبا دیده شود، فونت مهم است. پیشنهاد سازندهٔ افزونه وزیرمتن است. کافی است پوشهٔ فایل‌های ttf فونت را در مسیر koreader/fonts کپی کنید، وقتی کتابی باز است نوار بالا را باز کنید و به Document ← Font بروید. اگر روی نام فونت لمس طولانی کنید، گزینهٔ Set as default آن را پیش‌فرض می‌کند.
دسترسی از Simple UI
افزونهٔ Simple UI رابط KOReader را ساده‌تر می‌کند. برای کاربران آن، گنجور به‌صورت یک «اکشن سیستمی» معرفی شده و می‌توانید آن را به یکی از زبانه‌های نوار پایین بدهید. مراحلش در راهنمای مخزن آمده است.
منابع
افزونهٔ گنجور برای KOReader را هادی شهریور منتشر کرده و بر پایهٔ کار فرید احمدیان است. پیشنهادها و گزارش مشکلات را می‌توان از طریق صفحهٔ پروژه در گیت‌هاب با سازنده در میان گذاشت.