دیوان طالب آملی به همت هوش مصنوعی!

طالب آملی از دیرباز از جمله شاعران پرمتقاضی غایب در گنجور بوده است. چند شب پیش ضمن مرور کانالهای تلگرامی این نوشته از استاد میرافضلی را دیدم:

جای خالی دیوان طالب را در گنجور خالی‌تر از همیشه می‌یابم.

به نظرم رسید که در تعاملهای اخیرم با هوش مصنوعی بسیار پیش آمده که یک متن چاپی (یا حتی دستنویس) فارسی را به هوش مصنوعی داده‌ام و به آسانی توانسته محتوای آن را بخواند.

البته برای انتشار مجموعه‌ها در گنجور تایپ آثار اگر چه مهمترین و پرزحمتت‌ترین گام کار است تنها بخش و تنها قسمت پرزحمت کار نیست. پیش‌نیاز انتشار آثار در گنجور آن است که آنها مطابق ساختارهای گنجور بخش‌بندی شده باشند و چینش هندسی ابیات و خطوط متن مشخص شده باشد تا زیرساخت گنجور بتواند بر اساس آن قافیهٔ شعرها را پیدا کند، بداند که آنها را باید چطور نمایش دهد و انواع قابلیتهای مخصوص اشعار را روی آنها قابل استفاده کند. این است که سریع‌ترین راه انتشار آثار تایپ شده در گنجور آن است که در قالب گنجور رومیزی ارائه شوند.

از هوش مصنوعی پرسیدم که آیا می‌تواند برنامه‌ای بسازد که از روی نسخه‌های اسکن شده (PDF) علاوه بر استخراج متن فارسی، ساختارهای شعری را تشخیص دهد و آنها را مطابق کتاب چاپی بخش‌بندی کند. سؤالی که جوابش مثبت بود و در نهایت به یک محصول نرم‌افزاری و اولین خروجی یعنی دیوان اشعار طالب آملی بر اساس تصحیح استاد طاهری شهاب تبدیل شد.

یکی از ویژگی‌های مهم گنجور نیز که امکان دسترسی به تصویر صفحهٔ شعر در نسخهٔ چاپی از طریق نسکبان و مقایسهٔ آن با متن دیجیتالی است نیز در این فرایند از طریق همان ابزار برای دیوان طالب در دسترس قرار گرفته است.

در تصویربرداری نسخهٔ چاپی مرجع دست کم یک جاافتادگی دیدم (صفحهٔ ۲۵۹ آن اسکن نشده) که باعث شده یک شعر ناقص وارد شود و یک شعر کامل هم (با توجه به شمارهٔ اشعار قبل و بعد) جا افتاده باشد. البته همان حوالی صفحات هم جابجا هستند. جاهای دیگر صغحات خالی هم دیده می‌شوند. در اواخر بخش غزلیات شماره‌گذاری مشوش و به هم ریخته و تکراری به نظر می‌رسید و مجبور شدم شعرها را مجدداً شماره‌گذاری کنم.

خرج تبدیل دیوان طالب از PDF به قالب گنجور رومیزی یک از شب تا صبح (چند ساعت) و چند میلیون تومان هزینهٔ اعتبار هوش مصنوعی بوده است. فردای روز تبدیل آن را بازبینی کردم و اشکالات بخش‌بندی و شماره‌گذاری آن را تا حد ممکن رفع کردم و با این هزینه و این زمان یک کتاب نزدیک به ۱۲۰۰ صفحه‌ای و بیش از بیست و یک هزار بیت شعر به گنجور اضافه شده است. کاری که در این حجم اگر می‌خواست به شیوهٔ کاملاً دستی انجام شود ماهها بلکه سالها زمان می‌گرفت.

این مجموعه نیز مطابق روال سایر مجموعه‌های جدید از طریق گنجور رومیزی، دریای سخن و ساغر و کتابخانهٔ گنجور قابل دریافت است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش جفنگ استفاده می‌کند. درباره چگونگی پردازش داده‌های دیدگاه خود بیشتر بدانید.