ویرایشگر گنجور رومیزی

۲۷ تیر ۱۳۸۹

تعدادی از دوستان گاه و بیگاه درخواست اضافه شدن آثار شاعران مورد نظر خود را به گنجور می‌کنند. در جواب این دسته از دوستان معمولاً متذکر می‌شوم که امکانات در اختیار گنجور بسیار محدود است، حجم فعلی اشعار عمدتاً از منابع از پیش دیجیتالی شده به گنجور منتقل شده‌اند و راه‌حلهایی که در حال حاضر برای گسترش دامنهٔ داده‌های گنجور در پیش گرفته‌ام در کوتاه‌مدت برای اضافه کردن شاعران مورد علاقهٔ آنها کارایی ندارند. در هر حال به نظرم، برخی از دوستان در صورتی که علاقمند باشند ممکن است بخواهند خودشان (در کنار دوستانی که خروجیهای OCR را بازبینی می‌کنند) به گنجور برای گسترش دامنهٔ داده‌های سایت کمک کنند. یکی از راه‌حلهای ممکن استفاده از ویرایشگر نرم‌افزار گنجور رومیزی است. در این نوشته تلاش می‌کنم راهنمای اولیه‌ای برای استفاده از این قابلیت گنجور رومیزی در اختیار بگذارم.

«ویرایشگر شعر» یکی از امکانات جانبی گنجور رومیزی است که به کاربران امکان گسترش داده‌های این برنامه (و سایت گنجور) را می‌دهد. برای دسترسی به این قابلیت لازم است ابتدا با باز کردن پنجرهٔ «تنظیمات» در ردیف «دکمه‌های اختیاری» گزینهٔ «ویرایشگر» را فعال کنید و دکمهٔ «تأیید» را بزنید تا به دکمهٔ «ویرایشگر» در سمت چپ نوار ابزار گنجور رومیزی دسترسی پیدا کنید. با کلیک بر روی این دکمه پنجرهٔ «ویرایشگر شعر» باز می‌شود.

فعال کردن نمایش دکمه ویرایشگر
دکمهٔ ویرایشگر شعر

در قسمت میانی پنجرهٔ ویرایشگر، همانند پنجرهٔ اصلی گنجور رومیزی، سلسله‌مراتب «خانه -> نام شاعر -> بخش …» را مشاهده می‌کنید، همانند پنجرهٔ اصلی عنوان شعر در میانهٔ پنجره نوشته می‌شود اما مصرعها در قالب جعبه‌های متنی با متن قابل ویرایش نمایش داده می‌شوند. در صورتی که یکی از جعبه‌های متنی فوکوس داشته باشد با استفاده از کلیدهای جهتی بالا و پایین می‌توانید به مصرع بالا و پایین بروید و با استفاده از کلیدهای Tab و Shift+Tab به مصرع قبلی و بعدی. در صورتی که متن جعبهٔ متنی را تغییر دهید رنگ آن از سفید به زرد کمرنگ تغییر پیدا می‌کند. با جابجایی به جعبهٔ متنی دیگر یا رفتن به شعر دیگر یا بستن پنجره؛ تغییرات انجام شده به طور خودکار ذخیره می‌شود و رنگ زمینهٔ جعبهٔ متنی زرد به سفید تغییر پیدا می‌کند. زدن کلید Enter در حالتی که مصرعهای فرد (اول) فعال هستند باعث می‌شود مصرع زوج روبرو فعال شود ولی زدن Enter در حالتی که مصرعهای زوج فعال هستند باعث درج یک بیت جدید زیر بیت فعلی می‌شود. با استفاده از کلید ترکیبی Shift+Delete می‌توانید بیت جاری را حذف کنید (توجه داشته باشید که ویرایشهای انجام شده غیرقابل برگشت هستند و بلافاصله ذخیره می‌شوند بنابراین بهتر است برای آزمایش این دکمه‌ها روی شاعر جدید و شعر جدید فرضی آزمایش کنید نه روی داده‌های اصلی). در صورتی که در حال وارد کردن شعر نیمایی (مصرعهای تکی) هستید در منوی دکمهٔ «شعر جدید» گزینهٔ «شعری که درج می‌شود نیمایی یا آزاد است» را علامت بزنید. در این حالت زدن کلید Enter باعث درج یک تک‌مصراع نیمایی زیر مصراع جاری می‌شود.

پنجرهٔ ویرایشگر
ویرایش متن باعث تغییر رنگ زمینهٔ جعبهٔ حاوی آن می‌شود

برای اضافه کردن شاعران جدید به برنامه باید ابتدا ساختار داده‌ها در گنجور رومیزی را بشناسید: در گنجور رومیزی دسته‌بندی شعرها در بالاترین رده بر اساس نام شاعر صورت می‌گیرد. آثار هر شاعر در قالب بخشهای مختلف تقسیم‌بندی می‌شوند که هر یک از این بخشها می‌توانند زیربخشهای خاص خود را داشته باشند و این روند (زیربخشهای مختلف برای هر بخش) در سطح زیربخشها ادامه پیدا می‌کند.

بنابراین در صورتی که تمایل دارید آثار یک شاعر جدید را به برنامه اضافه کنید اولین گام اضافه کردن «شاعر جدید» است. برای این کار روی دکمهٔ متناظر کلیک کنید و نام شاعر را وارد کنید. از طریق منوی این دکمه می‌توانید نام شاعر فعلی (شاعری که نامش در پنجرهٔ میانی درج شده) را ویرایش کنید یا آن را (به همراه کلیهٔ آثار او) حذف کنید.

در صورتی که می‌خواهید اشعار شاعر جدید را در قالب بخشهای مختلف دسته‌بندی کنید می‌توانید با استفاده از دکمهٔ «بخش جدید» بخش جدیدی به عنوان زیربخش شاعر یا بخشی که در حال حاضر در آن قرار دارید ایجاد کنید. دکمهٔ «شعر جدید» همیشه باعث می‌شود که شعر به بخش جاری اضافه شود. عنوانهای «تغییر ترتیب زیربخشها» و «تغییر ترتیب اشعار بخش» امکانات لازم برای سازماندهی مجدد اشعار وارد شده را در اختیارتان می‌گذارند.

گنجور رومیزی در حال حاضر از چهار نوع شکلبندی برای شعرها پشتیبانی می‌کند. شکلبندی پیش‌فرض بیتهای دومصرعی است. با زدن کلید F1 دو مصرع یک بیت معمولی در اختیارتان قرار می‌گیرد. اشعار ترکیبی را با شکلبندیهای «بیت بند» (F2) و «مصرع بند» (F3) می‌توانید وارد کنید و تک‌مصرعهای نیمایی را با با شکلبندی «مصرع تنها» (F4). همچنان که پیشتر اشاره شد زدن کلید Enter روی بیت یا مصرع جاری معادل زدن کلید F1 یا F4 است.

ویرایشگر گنجور رومیزی علاوه بر تایپ راههای دیگری را برای ورود شعر در اختیارتان می‌گذارد. با استفاده از زیرمنوهای دکمهٔ «شعر جدید» می‌توانید شعر را از کلیپ‌بورد یا فایل متنی وارد کنید، علاوه بر آن امکان درج اشعار چند بندی نیز از کلیپ‌بورد وجود دارد.

برخی از منابع در دسترس (همانند کتابخانهٔ سایت تصوف ایرانی) اشعار را در قالب فایلهای Word و با قالب‌بندی جدولی در اختیار گذاشته‌اند. مشکلی که در کپی اشعار از این منابع ممکن است به آن بربخورید آن است که به دلیل نوع قالب‌بندی این فایلها تمام مصرعهای اول یک شعر در یک سلول و تمام مصرعهای دوم در سلول دیگر قرار دارند و کپی محتویات یک شعر و درج آن درست انجام نمی‌شوند. برای حل این مشکل از منوی دکمهٔ «ابزارها» فرمان «یک در میان چیدن خطوط دو ستون متنی» را انتخاب کنید. مصاریع اول را در ستون اول و مصاریع دوم را ستون دوم کپی کنید و نتیجه را با کلیک بر روی دکمهٔ «درج نتیجه در ویرایشگر» به ویرایشگر وارد کنید.

پس از تایپ اشعار مرحلهٔ آخر تهیهٔ فایل خروجی به منظور پشتیبان‌گیری، انتقال به کامپیوترهای دیگر یا ارسال برای سایت گنجور است (فایل خروجی را با اجرای فرمان «اضافه کردن مجموعه اشعار جدید» از منوی «ابزارها»ی گنجور رومیزی می‌توانید به گنجور رومیزی نصب شده روی کامپیوترهای دیگر اضافه کنید). برای انجام این کار با استفاده از منوهای دکمه‌های «شاعر جدید» یا «بخش جدید» (گزینه‌های «تولید خروجی») می‌توانید فایل خروجی مورد نظر خود را بسازید و در صورت تمایل برای اضافه شدن به گنجور آن را به نشانی ganjoor@ganjoor.net ارسال کنید (توجه داشته باشید که اضافه شدن آثار ارسالی به سایت یا اضافه شدن آن به گنجور رومیزی منوط به تصمیم اداره‌کنندهٔ سایت است و در حال حاضر آثار شاعران ناشناس یا جوان معاصر و همینطور فایلهای حاوی حجم اندک از شعرهای یک شاعر یا شامل اشعار حاوی محتوای نامناسب از جمله مواردی هستند که پذیرفته نخواهند شد).

۱۱ نظر برای “ویرایشگر گنجور رومیزی”

  1. علی شیروانی گفته:

    باسلام و عرض ارادت
    پیش از این درخواست کرده بودم که دیوان اشعار ابوطالب کلیم همدانی (کاشانی) تصحیح محمد قهرمان را در گنجور بگنجانید و شما لطف کردید و پاسخ مرا نوشتید و مرا به این صفحه راهنمایی کردید اما مطلب اینجاست که
    برای اضافه کردن اشعار کلیم به گنجور رومیزی خود ، منبعی که درنظرم بود را در اختیار نداشتم و اینکه گمان می کنم کلیم آن قدر شاعر بزرگی هست که جایش در گنجور خالی مانده باشد پس این مورد را با شما در میان گذاشتم چون در این راستا تلاش بی دریغ کرده اید و از پاسبانان شعر و ادب فارسی هستید
    باسپاس فراوان

  2. حمیدرضا گفته:

    @علی شیروانی:
    ممنون از لطف شما
    منظور من از ارجاع شما به این صفحه (که خوب دوستان زیادی رو ارجاع می‌دم به این صفحه)، همون پاراگراف اول و متن تکراری «امکانات محدود» بود. در هر حال، برای اضافه شدن به روش OCR فعلاً من علاوه بر بیدل و قاآنی، دیوان کامل بهار و همینطور کلیات امیرمعزی را در برنامه دارم که با روندی که پیش می‌ره شاید تا ماهها طول بکشه اضافه شدنشون و متأسفانه خود من هم وقتی که برای قسمتهای مختلف گنجور می‌گذارم انقدر هست که به چیزی بیش از این نرسه. لذا ارجاع دوستان به این صفحه، علاوه بر توجیه علت عدم امکان اضافه شدن شاعران مورد نظرشون به گنجور یکی هم به این دلیله که بعضی از دوستان واقعاً امکانش رو دارن و حاضرن برای گسترش گنجور از وقت خودشون هزینه کنن و این صفحه می‌تونه راهنمای آغاز کار باشه.

  3. نوشاد رکنی گفته:

    سلام. زودتر از اینها و بیش از اینها باید از شما سپاسگزاری می‌کردم، اما کارتان آنقدر ارزنده است که زبان تشکرم نیست … ای کاش نسخهٔ موبایل را هم برای گنجور در نظر می‌گرفتید یا صفحهٔ وب سبک‌تر (بدون تصویر شاعران) که جستجو از طریق اینترنت موبایل که این روزها بسیار کارگشاست امکان‌پذیر باشد. در حال حاضر جستجو از طریق موبایل خوب کار نمی‌کند و از هر چند بار، یک بار بر حسب شانس جواب می‌دهد. باز هم سپاس، شاد و خوش و خرم باشید.

  4. مسعود گفته:

    سلام.خیلی خیلی ممنون . من را ببخشید که سؤالم را در حاشیه شعر بیان کردم.من هم مثل نوشاد خواهان نسخه موبایل گنجور هستم.بازم ممنون.امیدوارم سلامت و گل سلامتی در گلشنتان شکوفا باشد.

  5. ایمان گفته:

    سلام
    خیلی از تلاشتون متشکرم. در نظر داشتم اشعار مهدی اخوان ثالث رو به سایت اضافه کنم (یعنی کمک کنم). گفتم قبلش بپرسم چون گفتید چاپ آثار ارسالی … یه وقت بیهوده کاری نباشه.
    ممنون اگه سریعتر جواب بدین

  6. حمیدرضا گفته:

    @ایمان:
    اشعار اخوان برای گنجور رومیزی پیشتر آماده شده (هر چند غلط زیاد داره)، اینجا را ببینید:
    http://blog.ganjoor.net/1389/12/07/mahdi-akhavan-sales
    در صورتی که از ویرایشهای جدیدتر گنجور رومیزی استفاده می‌کنید با کلیک بر روی دکمۀ دریافت مجموعه‌ها در هنگام اتصال به اینترنت می‌تونید این مجموعه رو دریافت کنید، اگر برنامه‌تون قدیمیه از اینجا آپدیت رو دریافت و نصب کنید:
    http://j.mp/lHgqiq

  7. عتیق الله گفته:

    باعرض سلام و ارادت خدمت کارکنان گنجور و خوانندگان عزیز گنجور عرض دارم که متصوفین بزرگ زبان ما که از کشور افغانستان میایند و به زبان دری\فارسی منسوب اند را نیز در صفحه خود درج نماید خالی از فیض باطنی نخواهد بود

    حضرت شیخ سعدالدین انصاری مشهور به حاجی صاحب پایمنار
    پادشاه صاحب پایمنار
    حضرت خواجه عبدالله انصاری پیر هرات
    صوفی غلام نبی عشقری

    و غیره که در آینده اسمای شانرا خواهم فرست

    بااحترام

  8. احمدی گفته:

    سلام
    لطفا مثنوی طاقدیس را نیز اضافه نمائید
    اگر از مثنوی مولوی بالاتر نباشد کمتر نیست

  9. احمدی گفته:

    چند نمونه از طاقدیس:
    غزل

    از راه وفا گاه ز ما یاد توان کرد گاهى به نگاهى دل ما شاد توان کرد

    صید دل من لایق تیغ تو اگر نیست از بهر خدا آخرش آزاد توان کرد

    عالم مگر از ناله به رحم آورم آن دل اى واى! چه با خوى خدا داد توان کرد

    مستم ز مى عشق چنان کز پى مرگم صد میکده از خاک من آباد توان کرد

    انصاف کجا رفت ببین مدرسه کردند جایى که در آن میکده بنیاد توان کرد

    منماى به زاهد تو ره کوى خرابات این ره نه به هر بلهوس ارشاد توان کرد

    با غیر صفائیمه من عهد وفا بست دل را به چه امید دگر شاد توان کرد
    غزل

    تا میکده باز و مى به جام است کار من خسته دل به کام است‏

    در دام کسى فتاده‏ام من کش مرغ حرم، اسیر دام است‏

    آن آیه که منع عشق دارد اى واعظ هرزه‎گو کدام است‏

    آن مى که به دوست ره نماید آیا به کدام نص حرام است‏

    دامى که به راه عشق باشد دیدیم که دام ننگ و نام است‏

    از خانه ما که باد آباد تا منزل دوست یک دو گام است‏

    گفتند بسى فسانه عشق این قصه هنوز ناتمام است‏

    گفتم که دگر دلم سوزان گفتا که بسوزمش که خام است‏

    در میکده زان شده صفائى کاین مدرسه، منزل عوام است
    حکایت

    آن یکى با ماه آمد در جلال کى تو شمع بزم گردون، ماه و سال‏

    اى سپه سالار بزم اختران اى تمام اخترانت چاکران‏

    از چه در دنبال شمس افتاده‏اى چون کمان سر به خطش بنهاده‏اى‏

    از چه افتادستى او را در عقب میر روز است او، تویى سلطان شب‏

    آن اگر در روز نورافشان بود عالم از نور تو شب، رخشان بود

    پیش او گه در خمى گه راستى در فزونى گاه، گه در کاستى‏

    داد پاسخ مه به آن اندرزگو باد بر سلطانى تو صد تفو

    گر نباشد فیض خورشید علا طعنه بر من مى‏زدى نور سها

    گر نیفکندى به من، او سایه‏اى غیر تاریکى نبودم پایه‏اى‏

    گرنه این پرتو به من انداختى کس مرا در آسمان نشناختى‏

    نظم عالم از نظام نور اوست چشم خفاشان، ولیکن کور اوست‏

    من چه دارم جز سیه رویى دگر رو خدا را، ناصح از من در گذر

    مناجات

    اى خدا اى نا امیدان را امید اى ز تو شام سیه، صبح سفید

    اى ز شوقت گردش این نه سپهر پرتوى از عکس رویت ماه و مهر

    چشم نرگس از تو مست ور خمار از تو سرو آزاد و لاله داغدار

    اى صفات ذات و اى ذات صفات اى به تو قائم، بقاى کاینات‏

    صبح دولت از افق سر برکشید مهر هستى خیمه بر خاور کشید

    هر دو عالم بود در خواب عدم‏ پاى تا سر غرق، غرقاب عدم‏

    پرتوى از نور به غرقاب زد این همه نقش عجب بر آب زد

    هر که از خواب عدم بیدار شد روشنى‏ها دید و در پندار شد

    جست از خواب آن یکى مسکین به روز بى‏خبر از آفتاب جانفروز

    کوه و صحرا و در و دیوار دید جمله را آکنده از انوار دید

    شد گمانش این ضیاء و نور پاک هست از سنگ و کلوخ و آب و خاک‏

    اى خدا اى از تو نور کاینات اى ز تو نور ظهور کاینات‏

    نور بخش شام تاریک عدم‏ نقش بند تخته لوح و قلم‏

    نور عالم پرتو رخسار توست‏ عطرها هم بویى از گلزار توست‏

    پرده پندار ما را پاره کن وهم را از کوى ما آواره کن

  10. milad گفته:

    سلام
    باز هم از برنامه ی خوب تون تشکر میکنم
    من دانشجوی رشته ادبیات دانشگاه تهران هستم و شدیدا به دیوان ابن یمین نیازمندم و به این ادرسی هم که دادین http://blog.ganjoor.net/1389/04/27/dg-editor/ رفتم اما چیزی متوجه نشدم لطفا اگر امکان داده یه مقدار بیشتر توضیح بدید.

  11. Anonymous گفته:

    سلام
    از این ادرسی هم که دادین برنامه ی خوب تون تشکر میکنم

نظرتان را بنویسید