دیوان عماد خراسانی به همت الف. رسته

از زبان آقای الف. رسته بخوانید:

شناسهٔ دیوان عماد

 « عمادالدین حسن برقعی» معروف به عماد خراسانی ( ۱۲۹۹ – بهمن ۱۳۸۲) شاعری است بسیار معروف. آنچه در اینجا آمده است، از روی دیوان دو جلدی انتشارات نگاه چاپ‌ سوم ۱۳۷۹، و چاپ چهارم همان انتشارات ۱۳۸۵ تهیه شده است. اگر کاستی در تایپ کردن پیدا کردید – شاید کم هم نباشد – از روی همان کتاب ویراسته کنید یا ما را در جریان بگذارید تا آن را ویراسته بکنیم.

دیوان مذکور مقدمه‌ای دارد به قلم مهدی اخوان ثالث. این مقدمه در واقع یک نامه‌ٔ شتابان نوشته شده‌ای از مهدی اخوان ثالث بوده است که بدون ویراستاری نه از سوی ناشر و نه از سوی نویسندهٔ نامه، تبدیل به مقدمهٔ کتاب اشعار عماد به نام « ورقی چند از دیوان عماد خراسانی» در سال ۱۳۴۱ گردیده است. همین مقدمه در سالهای بعد و در نشرهای گوناگون، بدون تغییر به کار رفته است و هنوز هم بهترین منبعی است که اطلاعات ارزنده‌ای از زندگی عماد و اشعار او می‌دهد. همین مقدمه در چاپ ۱۳۸۵ مورد استفادهٔ ما وجود دارد و در لینک پائین این برگ می‌توانید آن را  بخوایند.

جلد اول دیوان شامل غزلهای عماد است که در اصل به ترتیب الفبای ردیف/ قافیه مرتب شده است. جلد دوم آن شامل ترکیب‌ها، مثنوی‌ها، قطعه‌ها، چند شعر نو، دو خسروانی، چند شبه قصیده، ۹ شعر به گویش مشهدی است.

اشعار جلد دوم با ترکیب‌ها آغاز می‌شود ولی چندان ترتیبی ندارد، یعنی ترکیب و مثنوی و قطعه و غیره لابلای هم آمده است، ولی ما دسته بندی  را بسته به قالب شعرها انجام دادیم. یعنی همهٔ  ترکیب‌ها در یک برگه است، دو بیتی‌ها در برگهٔ دیگر، مثنوی‌ها در برگهٔ دیگر و الا آخر.

آن‌چنان که از مقدمهٔ اخوان ثالث بر می‌آید عماد اشعار زیادی داشته است، بنا بر گفتهٔ او در همان سال ۱۳۴۱ اشعار عماد در حدود سی تا چهل هزار بیت بوده است. ولی عماد در پی چاپ و نشر آن‌ها نبوده است. عماد ۴۱ سال پس از آن تاریخ هم زنده بود ولی نه در پی شهرت بود و نه در پی نشر آثار خود. گویا بسیاری از اشعار خود را هم از بین برده است چنان که در بیتی می‌گوید: «خوش به حال من که از پندار شُستم // دفتر و مجموعه‌ای دیگر گرفتم». با این همه عماد غزلهای معروف بسیاری دارد و بیت‌های زیادی از او زبانزد عامه شده است.

عماد در جوانی گرفتار عشقی سخت می‌گردد که پایانی تراژیک داشته است. غزل عماد از چشمهٔ جوشان این عشق جاری شده است. در ادبیات ما داستانهای عشقی فراوان هستند که قهرمانان آن‌ها اشخاص افسانه‌ای هستند، مانند لیلی و مجنون، شیرین و فرهاد، وامق و عذرا و الا ماشا الله، و ما عادت کرده‌ایم که عشق خود را در آینهٔ افسانه‌های دیگران ترسیم کنیم . ولی در شعر عماد با قهرمانان عشقی زنده و واقعی رو برو هستیم. شعر عماد روایت این عشق ژرف بوده است و همان‌طور که مولانا گفته: « عاشقی گر زین سر و گر زان سر است // عاقبت ما را بدان شه رهبر است»،  عشق عماد را به مقام‌ والائی رسانده که در سده‌های اخیر ادبیات ما کمتر دیده شده است.

مدعی این نیستیم که همهٔ اشعار او چنین است. دیوان شعر یک کتاب تالیفی نیست که با یک هدف معینی تألیف شده باشد، بلکه زندگی شاعر و حالات گوناگون او را در دوران پر فراز و نشیب روایت می‌کند. ولی هستهٔ اصلی اندیشهٔ عماد عشق است، برای نشان دادن این امر نمونه‌هائی را که در گذران روزهائي که دیوان را تهیه می‌کردم کنار گذاشته بودم و اینک آنها در یک برگهٔ جداگانه آورده‌ام به نام «عشق عماد»، شاید مورد توجه علاقمندان قرار گیرد.  

 مقدمهٔ دیوان عماد را بی کم و کاست در اینجا بخوانید.

این مجموعه نیز مطابق روال سایر مجموعه‌های جدید از طریق گنجور رومیزی، دریای سخن و ساغر و کتابخانهٔ گنجور قابل دریافت است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این سایت از اکیسمت برای کاهش جفنگ استفاده می‌کند. درباره چگونگی پردازش داده‌های دیدگاه خود بیشتر بدانید.